Gửi bình luận
Theo các chuyên gia, đa số những điều khoản trong dự thảo Thông tư của Bộ GD&ĐT quy định về chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp là phù hợp với thực tiễn, song cũng sẽ là thách thức không nhỏ.
Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nhằm làm căn cứ để đánh giá năng lực tổ chức và triển khai hoạt động đào tạo của cơ sở GDNN; góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ sở GDNN. Chuẩn cơ sở GDNN được rà soát, cập nhật định kỳ bảo đảm tiệm cận và từng bước hội nhập chuẩn khu vực và quốc tế.
Dự thảo thông tư quy định rõ nguyên tắc áp dụng và đánh giá mức độ đáp ứng chuẩn cơ sở GDNN. Việc xác định mức độ đáp ứng chuẩn được thực hiện trên cơ sở dữ liệu và minh chứng hợp lệ. Dữ liệu phục vụ việc xác định các điều kiện bảo đảm chất lượng và các chỉ số hoạt động do cơ sở GDNN cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành về GDNN.
Đại diện một trường cao đẳng nghề tư thục tại Hà Nội cho rằng, một số ngưỡng và quy định còn khá cao khiến thực tiễn có thể gặp khó. Ví dụ, chỉ số bỏ học ≤ 20% hay đảm bảo 100% giảng viên cơ hữu đạt chuẩn nghề nghiệp được đánh giá tích cực về định hướng nâng chất lượng nhưng “không dễ đạt được nếu áp dụng cứng nhắc” trong thực tế.
Nhiều trường nghề hiện tuyển sinh khá khó khăn, người học đa phần hoàn thành THPT, không đồng đều về học lực và điều kiện kinh tế, do đó đạt 80% tỷ lệ duy trì học tập là thách thức lớn. Ở các ngành kỹ thuật, tính kỷ luật cao cả lý thuyết lẫn thực hành còn phải chịu áp lực, dễ dẫn đến tình trạng sinh viên bỏ học giữa chừng.
Tương tự, yêu cầu ≥ 70% ngành nghề có thiết bị công nghệ cập nhật là tích cực nhưng sẽ gây áp lực nếu hiểu “nhà trường phải tự trang bị tất cả thiết bị mới”. Vị này cũng cảnh báo, nếu coi 15 chỉ số là điều kiện bắt buộc tuyệt đối, nhiều cơ sở sẽ “chạy cho đủ chuẩn” về hình thức thay vì cải thiện chất lượng thực chất.
Từ thực tiễn đơn vị, ông Trần Phương - Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao (TPHCM) cho biết, nhà trường có lợi thế ban đầu ở chương trình đào tạo chú trọng kỹ năng thực hành, cơ sở vật chất đảm bảo như bếp, khách sạn mô phỏng, các phòng thực hành nghiệp vụ khác, quan hệ doanh nghiệp rộng (đáp ứng chỉ số 10-11), và uy tín cao với phụ huynh, học sinh (nhất là ở lĩnh vực dịch vụ, du lịch).
“Về tổng thể, nội dung dự thảo bước đầu phù hợp tinh thần cải tiến đào tạo nghề giai đoạn 2021-2030, nhưng khi triển khai cần cân nhắc linh hoạt theo đặc thù từng trường, có lộ trình chạy chuẩn và ưu tiên hỗ trợ các đơn vị khó khăn”, ông Trần Phương nhận định.
Ông Nguyễn Văn Hạng - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh) cho hay, dự thảo tập trung vào các bộ tiêu chí định lượng rõ ràng về đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và kết quả đầu ra như tỷ lệ sinh viên có việc làm. Điều này giúp loại bỏ tình trạng đào tạo “hữu danh vô thực”, buộc các trường phải tự rà soát và đầu tư đúng trọng tâm để đạt chuẩn.
Khi có một chuẩn chung, người học và phụ huynh sẽ có căn cứ tin cậy để lựa chọn môi trường học tập. Các tiêu chuẩn về diện tích sàn xây dựng, thiết bị thực hành và trình độ giáo viên đảm bảo người học được thụ hưởng môi trường giáo dục xứng đáng. Mọi đơn vị đều phải đáp ứng những yêu cầu tối thiểu về chất lượng để được tồn tại và phát triển.
Ông Nguyễn Thái Việt - Phó Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Giới thiệu việc làm, Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ nhìn nhận, dự thảo lần này là một bước đi mang tính chiến lược, nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng hệ thống đào tạo nghề tại Việt Nam.
Trong bối cảnh nền kinh tế số đòi hỏi nguồn nhân lực có tay nghề cao, việc thiết lập một “thước đo” chung cho các cơ sở GDNN không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là nền tảng để hội nhập quốc tế. Nội dung dự thảo được xây dựng khá sát thực tiễn.
Tuy vậy, trong các chuẩn điều kiện bảo đảm chất lượng có điều kiện 5 cần được cụ thể về “nguồn lực tài chính để bảo đảm duy trì và phát triển hoạt động của trường theo quy định”. Trong thực tế, nguồn lực tài chính đào tạo nghề tính trên tổng số học sinh sinh viên rất cao, có thể các cơ sở GDNN khó đáp ứng nếu không có tính toán định lượng phù hợp.
Đối với 15 chỉ số hoạt động cơ sở giáo dục nghề nghiệp có chỉ số 10 nêu tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp đối với các ngành nghề đào tạo của nhà trường tương đối chung chung, không đủ xác định hiệu quả hợp tác doanh nghiệp và nhà trường trong đào tạo.
Nội dung hợp tác đào tạo giữa cơ sở GDNN và doanh nghiệp cũng cần cơ chế cởi mở hơn do thực tế hiện nay khi cơ sở GDNN phối hợp với doanh nghiệp tuyển được người học lại mất khá nhiều thời gian làm thủ tục đăng ký địa điểm đào tạo liên kết…
Theo ông Nguyễn Văn Hạng, việc quản lý và đánh giá theo chuẩn hiện nay có thể thực hiện thông qua các nền tảng số. Việc dữ liệu hóa thông tin giáo viên, sinh viên và cơ sở vật chất giúp Bộ GD&ĐT và các cơ quan quản lý dễ dàng giám sát việc thực hiện thông tư mà không gây phiền hà, rườm rà về thủ tục hành chính cho các trường.
Dù vậy, để đạt được các tiêu chuẩn về diện tích, thiết bị thí nghiệm hiện đại và hạ tầng số, các trường cần một nguồn kinh phí khổng lồ. Đặc biệt với các trường ở vùng sâu, xa hoặc các trường đào tạo những ngành đặc thù cần máy móc đắt tiền, việc đáp ứng ngay lập tức các tiêu chí trong dự thảo là một bài toán khó nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ ngân sách Nhà nước.
“Về phương hướng, chúng ta không nên áp dụng cứng nhắc một khung thời gian cho các trường mà cần có sự phân loại và lộ trình riêng cho các trường vùng khó khăn để họ có thời gian chuẩn bị nguồn lực. Bộ GD&ĐT cần phối hợp với các bộ ngành liên quan để có chính sách ưu đãi thuế, vay vốn cho các trường đầu tư nâng cấp theo chuẩn, thay vì chỉ dùng chuẩn làm công cụ để kiểm tra, giám sát”, ông Trần Phương - Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao, TPHCM.
