Đại biểu Quốc hội đề xuất miễn phí đào tạo nhân lực ngành xuất bản

Đề xuất này được đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Vũ Văn Tiến đưa ra tại phiên thảo luận tổ sáng 5/8, khi góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Với lập luận việc tuyển sinh, đào tạo nguồn nhân lực cho ngành xuất bản thực chất là đào tạo nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ chính trị bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và phát triển văn hóa của đất nước, ông Tiến đề xuất Nhà nước cần có chính sách miễn học phí cho việc này, tương tự như đối với đào tạo các môn lý luận chính trị, Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Cũng theo đại biểu Vũ Văn Tiến, Nhà nước cần có chính sách tuyển dụng và đãi ngộ biên tập viên xuất bản như là lực lượng phát triển khoa học và văn hóa, bảo vệ nền tảng chính trị.

“Có thể nghiên cứu để thực hiện cho biên tập viên được hưởng phụ cấp như đối với công chức, viên chức làm công tác chính trị, công tác Đảng, đồng thời có cơ chế xét xếp hạng biên tập viên nhà xuất bản trong các đơn vị sự nghiệp công lập hiện chưa được áp dụng”, đại biểu Tiến góp ý.

Ông cũng nêu quan điểm cần bổ sung trong hệ thống chức danh vị trí việc làm cho nhân lực xuất bản trong đơn vị sự nghiệp công lập, như: nhân lực kinh doanh - phát hành, nhân lực về bản quyền, truyền thông xuất bản,…

Cùng với đó, theo vị đại biểu, Nhà nước cần đầu tư mạnh mẽ để phát triển xuất bản trở thành công cụ ngoại giao và hội nhập quốc tế.

Thực tế, ông Tiến cho rằng rất ít tác phẩm của Việt Nam được xuất bản quốc tế mà bán được bản quyền, và cũng rất ít xuất bản phẩm trở thành món quà tặng khách quốc tế.

Để xuất bản phẩm được ra thế giới, vấn đề căn cốt mà ông Tiến nhấn mạnh là câu chuyện về tác giả và bản quyền tác phẩm.

Vị đại biểu góp ý Nhà nước cần có cách chính sách cụ thể đầu tư phát triển xuất bản, như: thiết lập Quỹ hỗ trợ sáng tác (tập trung vào sách khoa học, văn hóa); Quỹ dịch thuật quốc gia (dịch sách nước ngoài để xuất bản tại Việt Nam; dịch sách Việt Nam để xuất bản tại nước ngoài; dịch và xuất bản di sản Hán - Nôm…).

Tại tổ thảo luận TPHCM, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị chuyển từ "quản lý xuất bản" sang "quản trị hệ sinh thái xuất bản số" để bắt kịp xu hướng công nghệ. Cụ thể, ông đề xuất chia nội dung trên mạng thành 3 tầng để quản lý, gồm: sản phẩm xuất bản chính thống; nội dung có tính chất xuất bản (có cấu trúc như sách nhưng không qua nhà xuất bản; thông tin thông thường (mạng xã hội).

Cho rằng việc dùng AI không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của biên tập viên và nhà xuất bản, ông Trung đề xuất bổ sung vào dự thảo những quy định xác định nội dung do AI tạo ra để bảo vệ bản quyền và chống giả mạo.

Ông cũng nhấn mạnh quan điểm yêu cầu các nền tảng nước ngoài (như Amazon, Apple) khi phân phối tại Việt Nam phải có đầu mối liên hệ, bảo vệ bản quyền và xử lý nội dung trái luật theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng đề nghị giảm bớt tính "Nhà nước hóa" (chỉ tập trung vào đầu tư, đặt hàng của nhà nước), thay vào đó, cần khuyến khích công nghiệp xuất bản, thị trường bản quyền và các doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp xuất bản số.

Đối với hoạt động liên kết xuất bản, đại biểu lưu ý phân định rõ trách nhiệm. Theo đó, nhà xuất bản chịu trách nhiệm cuối cùng về nội dung, còn đối tác liên kết chịu trách nhiệm về bản quyền, tài chính, sản xuất và phát hành.