Gửi bình luận
Dự thảo quy chế đào tạo giáo dục nghề nghiệp mở rộng quyền lợi người học thông qua công nhận kết quả học tập đã tích lũy, tăng cơ hội liên thông và minh bạch thông tin đào tạo, việc làm sau tốt nghiệp.
Sau khi tốt nghiệp THPT, Nguyễn Văn Thiên (Đà Nẵng) trúng tuyển vào một trường đại học khối kỹ thuật có tiếng tại Đà Nẵng. Tuy nhiên, sau một năm, em nhận thấy chương trình đào tạo chưa phù hợp với định hướng nghề nghiệp nên quyết định tạm dừng việc học, đi làm một năm trước khi chuyển sang ngành Tự động hóa tại Trường Cao đẳng Đà Nẵng.
Trong môi trường đào tạo nghề, Thiên được tiếp cận nhiều hơn với thực hành, tham gia thực tập sớm tại doanh nghiệp và nhanh chóng tích lũy kỹ năng nghề. Sau kỳ thực tập, em được Công ty UAC Việt Nam tuyển dụng chính thức ở vị trí nhân viên vận hành máy CNC.
Nhìn lại hành trình của mình, Thiên cho rằng điều quan trọng với người học là có cơ hội điều chỉnh lộ trình nghề nghiệp khi nhận ra lựa chọn ban đầu chưa phù hợp. “Không phải ai cũng xác định đúng nghề ngay từ đầu. Nếu những gì đã học trước đó được công nhận, người học sẽ giảm áp lực khi chuyển hướng, không phải học lại từ đầu”, Thiên chia sẻ.
Thực tế, nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp hoặc học bổ sung để đáp ứng yêu cầu việc làm không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp ghi nhận sự gia tăng của nhóm học viên đã tốt nghiệp đại học nhưng quay trở lại học trung cấp, cao đẳng hoặc các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn.
Bà Lê Thị Khánh Chi - Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Ý Việt cho biết, những năm trước, số lượng người đã có bằng đại học đăng ký học hệ trung cấp tại trường khá đông. Các ngành được lựa chọn nhiều là Kế toán, Văn thư và Nấu ăn. Nhiều học viên đã tốt nghiệp đại học nhưng khi đi làm không đúng chuyên môn được đào tạo. Để đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm, chuẩn hóa chức danh nghề nghiệp hoặc hưởng đúng ngạch lương, họ phải học thêm văn bằng phù hợp.
Với nhóm học viên này, một số học phần ở bậc đại học như ngoại ngữ, tin học hoặc các môn đại cương có thể được xem xét miễn giảm nếu tương đương với chương trình đào tạo trung cấp. Tuy nhiên, việc công nhận kết quả học tập hiện vẫn được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể.
Dự thảo quy chế mới được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc công nhận kết quả học tập và kỹ năng nghề mà người học đã tích lũy. Điều này giúp người học không phải học lại những nội dung đã có kiến thức hoặc năng lực tương đương.
Bà Lê Thị Khánh Chi cho rằng, đây là một thay đổi có ý nghĩa, phản ánh đúng tinh thần học tập suốt đời. Trong bối cảnh công nghệ và nhu cầu nhân lực liên tục thay đổi, việc chuyển đổi nghề nghiệp hoặc nâng cao trình độ sẽ diễn ra thường xuyên hơn. Nếu mỗi lần chuyển đổi đều phải học lại từ đầu, người học sẽ mất nhiều thời gian, chi phí và cơ hội nghề nghiệp.
Không chỉ những người đã có bằng cấp, nhóm lao động tích lũy kỹ năng qua quá trình làm việc thực tế cũng được hưởng lợi từ cách tiếp cận này. Khi kết quả học tập và năng lực nghề nghiệp được ghi nhận, người lao động sẽ có thêm cơ hội tham gia các chương trình đào tạo nâng cao, chuyển đổi nghề nghiệp mà không bị rào cản bởi những gì đã học trước đó.
Bên cạnh công nhận kết quả học tập tích lũy, dự thảo quy chế mới còn yêu cầu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công khai chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra và tỷ lệ việc làm sau tốt nghiệp. Theo các chuyên gia, đây là nội dung tác động trực tiếp đến quyền lợi người học, giúp họ có đầy đủ thông tin trước khi lựa chọn ngành nghề và cơ sở đào tạo.
Ông Võ Hồng Sơn - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại (Đà Nẵng) cho biết, nhà trường vẫn ghi nhận nhiều trường hợp đã tốt nghiệp đại học quay lại học cao đẳng hoặc các chương trình đào tạo chứng chỉ nghề để phục vụ nhu cầu chuyển đổi công việc. Dù số lượng chưa nhiều, theo ông Sơn, xu hướng này phản ánh rõ sự dịch chuyển nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.
“Những người học này không quay lại học vì thiếu bằng cấp mà cần bổ sung kiến thức, kỹ năng hoặc chứng chỉ ở lĩnh vực mới để đáp ứng yêu cầu công việc”, ông Sơn nhận định và cho biết, tại Trường Cao đẳng Thương mại, nhóm ngành Dịch vụ và Du lịch thu hút nhiều học viên thuộc nhóm này. Đặc biệt, các khóa đào tạo nghiệp vụ hướng dẫn viên du lịch có số lượng cử nhân đại học tham gia khá lớn.
Theo ông Sơn, với nghề hướng dẫn viên du lịch, sau khi hoàn thành chương trình nghiệp vụ, người học được cấp chứng chỉ để đủ điều kiện hành nghề theo quy định. Vì vậy, nhiều người đã có bằng đại học lựa chọn các khóa học này để hoàn thiện hồ sơ và nhanh chóng tham gia thị trường lao động.
“Đây là ví dụ cho thấy nhu cầu học tập hiện nay ngày càng linh hoạt. Người học không nhất thiết phải theo một lộ trình cố định mà có thể bổ sung kỹ năng, chứng chỉ cần thiết ở từng giai đoạn nghề nghiệp khác nhau”, ông Sơn cho hay.
Trong bối cảnh đó, việc công khai chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra và tỷ lệ việc làm sau tốt nghiệp được xem là cơ sở quan trọng giúp người học đưa ra lựa chọn phù hợp.
Thực tế, nhiều năm qua, không ít học sinh lựa chọn ngành học theo xu hướng hoặc kỳ vọng của gia đình mà thiếu thông tin về nhu cầu nhân lực, nội dung đào tạo và cơ hội việc làm. Hệ quả là tình trạng học không phù hợp, làm trái ngành hoặc phải chuyển hướng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Công khai chất lượng đào tạo và kết quả đầu ra không phải là yêu cầu mới đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn chưa đồng đều, đầy đủ và minh bạch ở nhiều nơi. Khi thông tin được công khai, người học có thêm căn cứ so sánh, lựa chọn ngành nghề, cơ sở đào tạo phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường lao động.
Đồng thời, quy định này cũng tạo động lực để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường liên kết doanh nghiệp và chú trọng hơn đến hiệu quả việc làm sau tốt nghiệp. - Ông Võ Hồng Sơn - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại (Đà Nẵng)
