Đời sống cộng đồng

Giảm hủ tục trong việc tang ở bản Mông

Hà Thuận • 21/11/2026 20:25

Ở Nà Bủng, vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang nhằm giữ trọn nghĩa tình, tôn trọng phong tục và giảm gánh nặng cho gia đình.

Một góc vùng cao Nà Bủng.
Một góc vùng cao Nà Bủng.

Phát huy tình làng nghĩa bản

Với đồng bào Mông ở xã Nà Bủng, tỉnh Điện Biên việc tang gắn với những quan niệm, nghi thức được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Vì vậy, vận động xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang cần bắt đầu từ sự tôn trọng phong tục và phát huy những giá trị nhân văn vốn có.

Trong những ngày gia đình có tang, điều cần thiết nhất là sự sẻ chia. Người thân, hàng xóm có thể hỗ trợ chuẩn bị công việc, thăm hỏi, động viên và giúp gia đình vượt qua mất mát. Những việc làm ấy góp phần duy trì sự gắn kết trong cộng đồng, nhất là ở các bản vùng cao nơi người dân còn sống dựa nhiều vào quan hệ láng giềng, dòng họ.

anh-bai-4-e.jpg
Nhiều nghi thức tín ngưỡng của đồng bào Mông được trao truyền, lưu giữ.

Tuy nhiên, trong thực tế, một số tập quán tổ chức tang lễ nếu kéo dài, phát sinh nhiều khoản chi hoặc đặt ra yêu cầu vượt quá khả năng của gia đình có thể trở thành gánh nặng. Với những hộ kinh tế còn khó khăn, việc phải lo liệu quá nhiều lễ vật, thực phẩm hoặc các khoản đóng góp có thể khiến nỗi đau mất người thân đi cùng áp lực tài chính.

Bởi vậy, quy ước bản Ham Xoong đã dành nội dung cho việc tang, hướng đến tổ chức tang lễ trang nghiêm, phù hợp phong tục, tiết kiệm và bảo đảm vệ sinh. Đây là cơ sở để cộng đồng cùng thống nhất cách ứng xử, phát huy tinh thần tương trợ nhưng không tạo thêm áp lực cho gia đình có người qua đời.

Ông Nguyễn Văn Tiếp, Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, cho biết: “Xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang phải bảo đảm sự tôn trọng phong tục, tập quán tốt đẹp của đồng bào. Địa phương không đặt vấn đề xóa bỏ những nghi thức truyền thống có ý nghĩa, mà tập trung vận động người dân điều chỉnh những tập quán không còn phù hợp, hạn chế việc tổ chức kéo dài, tốn kém, tránh tạo gánh nặng cho gia đình có người qua đời”.

Điều quan trọng là phân biệt giữa phong tục tốt đẹp và những tập quán cần điều chỉnh. Những nghi thức thể hiện lòng tưởng nhớ, sự kính trọng người đã khuất và tình cảm của người thân cần được tôn trọng. Trong khi đó, các khoản chi tiêu phô trương, việc tổ chức kéo dài không cần thiết hoặc yêu cầu đóng góp vượt khả năng cần được vận động thay đổi trên tinh thần tự nguyện, thấu hiểu.

Ông Mùa A Dơ, người có uy tín tại bản Ham Xoong, chia sẻ: “Phong tục của người Mông có những nghi thức thể hiện tình cảm và sự kính trọng đối với người đã khuất. Những điều tốt đẹp ấy cần được con cháu gìn giữ. Tuy nhiên, phong tục cũng cần phù hợp với điều kiện cuộc sống hiện nay. Gia đình có tang đã phải chịu mất mát, vì vậy bà con nên giúp đỡ nhau, không nên vì hình thức mà khiến gia đình phải vay mượn, chi tiêu quá sức”.

Không để gia đình có tang phải gánh thêm áp lực

Một trong những biểu hiện rõ nhất của nếp sống văn minh trong việc tang là tinh thần tự nguyện và sẻ chia. Khi một gia đình gặp mất mát, bà con có thể hỗ trợ bằng sức lao động, vật dụng cần thiết hoặc giúp đỡ những công việc phù hợp. Sự hỗ trợ cần xuất phát từ tình cảm, không biến thành nghĩa vụ bắt buộc hay tạo ra những khoản đóng góp khiến gia đình thêm khó khăn.

Trong quá trình thực hiện quy ước, trưởng bản cần nắm bắt tình hình, phối hợp với người có uy tín và các đoàn thể để vận động. Nếu gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế, việc tổ chức tang lễ càng cần được chia sẻ, tránh để người thân phải vay mượn hoặc chi tiêu vượt khả năng. Việc góp sức, thăm hỏi và động viên nên được coi trọng hơn những hình thức phô trương.

anh-bai-4-b.jpg
Quy định về tổ chức tang lễ được các bản lồng ghép tuyên truyền trong các cuộc họp dân.

Ông Giàng A Hồ, Trưởng bản Púng Pá Kha, cho biết: “Trong bản, khi gia đình có người mất, bà con đều đến thăm hỏi, động viên và hỗ trợ những công việc cần thiết. Chúng tôi vận động các hộ phát huy tinh thần tương trợ, giúp gia đình lo việc tang chu đáo, trang nghiêm nhưng không phô trương, không đặt ra những khoản đóng góp vượt quá khả năng. Sự giúp đỡ phải xuất phát từ tình cảm, không trở thành gánh nặng cho người có tang”.

Bên cạnh vấn đề chi phí, việc bảo đảm vệ sinh và an toàn trong tổ chức tang lễ cũng cần được quan tâm. Các hoạt động cần phù hợp điều kiện thực tế, không gây ảnh hưởng đến môi trường sống và sinh hoạt chung. Trưởng bản, người có uy tín có thể trao đổi trước với gia đình để thống nhất cách tổ chức phù hợp, hạn chế phát sinh những vấn đề không cần thiết.

Ông Mùa A Sùng, người dân bản Nặm Tắt, chia sẻ: “Lúc gia đình có người thân qua đời, điều chúng tôi cần nhất là sự động viên, chia sẻ của bà con. Mọi người đến giúp những việc cần thiết, người góp công, người hỏi thăm, động viên. Sự quan tâm ấy giúp gia đình vơi bớt khó khăn trong lúc đau buồn. Chúng tôi rất trân trọng tình cảm của cộng đồng và cũng mong sau này có thể giúp đỡ những gia đình khác khi họ gặp hoàn cảnh tương tự”.

anh-bai-4-c.jpg
Nhờ lưu giữ nhiều tín ngưỡng truyền thống, đồng bào Mông ở Nà Bùng phát huy tình làng, nghĩa bản thành một tập thể đoàn kết.

Tuy nhiên, thay đổi tập quán không thể nóng vội. Những nghi thức gắn với niềm tin và đời sống tinh thần của cộng đồng cần được tìm hiểu đầy đủ trước khi vận động điều chỉnh. Cán bộ văn hóa không nên chỉ nhìn từ góc độ quản lý, mà cần lắng nghe người dân, người cao tuổi và những người trực tiếp thực hành phong tục. Khi hiểu được ý nghĩa của từng nghi thức, việc tuyên truyền mới có thể tránh áp đặt và tạo được sự đồng thuận.

Xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang ở Nà Bủng không phải là xóa bỏ những nghi thức truyền thống của người Mông. Mục tiêu là giữ lại những giá trị nhân văn, tình cảm gia đình và sự gắn kết cộng đồng; đồng thời hạn chế những tập quán khiến gia đình có tang phải chịu thêm áp lực.

Khi người dân đến với nhau bằng sự tự nguyện, giúp đỡ bằng tình nghĩa và cùng chia sẻ trách nhiệm, bản làng sẽ có thêm điểm tựa để vượt qua những thời điểm khó khăn. Đó cũng là cách để phong tục được gìn giữ trong đời sống mới: trang nghiêm, nghĩa tình và phù hợp hơn với điều kiện của mỗi gia đình.

Theo giaoducthoidai.vn
https://giaoducthoidai.vn/giam-hu-tuc-trong-viec-tang-o-ban-mong-post800438.html
Copy Link
https://giaoducthoidai.vn/giam-hu-tuc-trong-viec-tang-o-ban-mong-post800438.html
Bài liên quan
Nậm Kè quảng bá cảnh quan gắn với văn hóa bản địa
Từ Thác Rồng đến Ngày hội Văn hóa các dân tộc, xã Nậm Kè đang giới thiệu vẻ đẹp thiên nhiên gắn với bản sắc quê hương.

(0) Bình luận
Nổi bật Giáo dục thủ đô
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Giảm hủ tục trong việc tang ở bản Mông