Văn hóa

Gìn giữ bản sắc văn hóa từ mỗi gia đình ở Nà Bủng

Hà Thuận • 21/11/2026 20:25

Từ tiếng nói, trang phục đến những lễ hội, phong tục, đồng bào Mông, Dao ở Nà Bủng đang nỗ lực gìn giữ bản sắc văn hóa ngay trong mỗi gia đình.

Lễ hội Gầu tào năm 2026 được xã Nà Bủng tổ chức tại bản Ham Xoong.
Lễ hội Gầu tào năm 2026 được xã Nà Bủng tổ chức tại bản Ham Xoong.

Bản sắc được gìn giữ từ nếp nhà

Nà Bủng là xã biên giới của tỉnh Điện Biên, có 11 bản với hơn 1.900 hộ dân. Đồng bào Mông chiếm tỷ lệ chủ yếu, bên cạnh đó là các dân tộc cùng sinh sống, trong đó có người Dao. Mỗi cộng đồng có tiếng nói, trang phục, phong tục và những nét sinh hoạt riêng, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng của địa phương.

Ở địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, việc bảo tồn văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của ngành chức năng hay các hoạt động lễ hội. Nhiều giá trị truyền thống được duy trì từ những việc gần gũi trong từng gia đình: cha mẹ dạy con nói tiếng dân tộc, bà truyền cho cháu cách thêu hoa văn trên váy áo, người lớn kể lại phong tục của dòng họ, hướng dẫn con cháu cách ứng xử trong những dịp lễ, Tết.

Tại bản Púng Pá Kha, Chị Mùa Thị Mỷ là một trong những người tích cực duy trì nghề thêu, may trang phục truyền thống của phụ nữ Mông. Mô hình của chị được hình thành từ năm 2018, từng bước thu hút phụ nữ trong bản tham gia. Với sự hỗ trợ máy may, chị có thêm điều kiện phát triển công việc, vừa phục vụ nhu cầu may mặc của người dân vừa tạo việc làm lúc nông nhàn.

anh-bai-6-a.jpg
Nghề thêu truyền thống của đồng bào Mông ở Nà Bủng được gìn giữ.

Công việc thêu, may trang phục không đơn thuần tạo ra những bộ quần áo để mặc trong sinh hoạt thường ngày hay dịp lễ hội. Trên từng đường kim, mũi chỉ là những hoa văn mang dấu ấn văn hóa, được phụ nữ Mông gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ. Khi người mẹ, người bà hướng dẫn con cháu cách chọn màu, phối họa tiết, thêu từng chi tiết, những tri thức dân gian cũng được trao truyền một cách tự nhiên.

Cùng với nghề thêu, tiếng khèn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào Mông. Tại bản Nậm Tắt, nghệ nhân Giàng A Páo gắn bó với nghề chế tác khèn. Để làm được một cây khèn có âm thanh chuẩn, người thợ phải có kinh nghiệm lựa chọn nguyên liệu, xử lý từng bộ phận và căn chỉnh các ống khèn. Đó là công việc đòi hỏi sự kiên trì, hiểu biết và kỹ năng được tích lũy qua thời gian.

Không gian gìn giữ văn hóa ở Nà Bủng còn hiện diện trong các nghi lễ, sinh hoạt cộng đồng. Ông Mùa A Thống, bản Ham Xoong từng tham gia thực hành nghi lễ tại lễ hội Gầu Tào được phục dựng ở địa phương năm 2022. Những người am hiểu phong tục như ông có vai trò quan trọng trong việc giải thích ý nghĩa nghi lễ, hướng dẫn cách thực hành và giúp lớp trẻ hiểu rằng lễ hội không chỉ là hoạt động vui chơi mà còn chứa đựng đời sống tinh thần của cộng đồng.

1795161586686-1909916734842691645-g6149285539165862122-h.jpg
Khèn Mông - nét đẹp văn hóa của đồng bào Mông.

Tại bản Vàng Đán, nơi đồng bào Mông và Dao cùng sinh sống, việc gìn giữ những giá trị ấy vừa là trách nhiệm của cộng đồng, vừa bắt đầu từ chính mỗi mái nhà. Sự hiện diện của các nhóm dân cư khác nhau tạo nên không gian văn hóa có nhiều sắc thái. Mỗi dân tộc có tiếng nói, trang phục, tập quán và những tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nếu không được thực hành và trao truyền thường xuyên, một số giá trị có nguy cơ dần xa lạ với lớp trẻ.

Trao truyền giá trị truyền thống trong đời sống hôm nay

Cùng với nỗ lực của các gia đình, chính quyền xã Nà Bủng xác định bảo tồn văn hóa phải gắn với sự tham gia của cộng đồng. Trong điều kiện đời sống ngày càng thay đổi, người dân có thêm cơ hội tiếp cận thông tin, giao lưu và học hỏi, song cũng đứng trước nguy cơ một số phong tục, tập quán và kỹ năng truyền thống dần bị mai một nếu không được quan tâm duy trì.

Ông Hồ A Páo, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, từng nhấn mạnh: “Người dân phải giữ vai trò chủ thể, bởi chính họ là người thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ”. Quan điểm này đặt trách nhiệm bảo tồn không chỉ ở cơ quan quản lý mà trước hết ở mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư.

Trên địa bàn 11 bản, các hoạt động văn hóa được triển khai gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Hệ thống nhà văn hóa xã, nhà văn hóa bản là nơi tổ chức sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn nghệ, tuyên truyền và phổ biến những nội dung liên quan đến bảo tồn bản sắc.

anh-bai-6-c.jpg
Cối xay ngô của đồng bào Mông.

Lễ hội Gầu Tào tổ chức tại bản Ham Xoong vào tháng 2/2026 là một trong những hoạt động tiêu biểu. Các nghi thức truyền thống, trình diễn khèn, trò chơi dân gian, thi giã bánh giầy và hoạt động ẩm thực đã thu hút người dân từ nhiều bản tham gia. Không gian lễ hội giúp những người cao tuổi, nghệ nhân có dịp thực hành, giới thiệu phong tục; đồng thời tạo cơ hội để thanh thiếu niên trực tiếp trải nghiệm văn hóa của dân tộc mình.

Ông Lầu A Gấu, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Nà Bủng, chia sẻ: “Công tác bảo tồn cần có sự phối hợp của chính quyền, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín và các gia đình; trong đó chú trọng giữ gìn tiếng nói, trang phục, phong tục tốt đẹp, dân ca và lễ hội”.

anh-bai-6-b.jpg
Nghề làm bánh giày của đồng bào Mông cũng được tái hiện trong các lễ hội.

Đối với đồng bào Dao, việc gìn giữ bản sắc cũng cần được quan tâm từ những giá trị gần gũi trong gia đình và cộng đồng. Tiếng nói, trang phục, tri thức dân gian, nghi lễ truyền thống và phong tục trong sinh hoạt là những yếu tố làm nên bản sắc riêng. Việc khuyến khích người cao tuổi truyền dạy cho con cháu, tạo không gian để thế hệ trẻ tìm hiểu văn hóa dân tộc mình sẽ góp phần duy trì sự đa dạng văn hóa trên địa bàn xã.

“Một yêu cầu đặt ra là bảo tồn phải đi cùng với chọn lọc và phát huy. Những phong tục tốt đẹp cần được duy trì, những tập quán không còn phù hợp cần được vận động thay đổi trên cơ sở tôn trọng cộng đồng” – ông Lầu A Gấu chia sẻ.

Từ những người phụ nữ giữ nghề thêu ở Púng Pá Kha, đến nghệ nhân chế tác khèn ở Nậm Tắt và những người am hiểu nghi lễ truyền thống, Nà Bủng đang có những hạt nhân văn hóa ngay trong cộng đồng. Khi mỗi gia đình cùng có ý thức gìn giữ, mỗi bản tạo được không gian sinh hoạt phù hợp và các thế hệ chủ động trao truyền, bản sắc văn hóa sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống hôm nay.

Theo giaoducthoidai.vn
https://giaoducthoidai.vn/gin-giu-ban-sac-van-hoa-tu-moi-gia-dinh-o-na-bung-post800446.html
Copy Link
https://giaoducthoidai.vn/gin-giu-ban-sac-van-hoa-tu-moi-gia-dinh-o-na-bung-post800446.html
Bài liên quan
Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết và bản sắc văn hóa Quảng Ngãi trong giai đoạn mới
Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc tại Quảng Ngãi tôn vinh di sản, kết nối văn hóa vùng miền, tạo động lực phát triển trong giai đoạn mới.

(0) Bình luận
Nổi bật Giáo dục thủ đô
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Gìn giữ bản sắc văn hóa từ mỗi gia đình ở Nà Bủng