Hai cán bộ Học viện Quân y liên quan thế nào đến kit test Việt Á?

Nhận tiền nhà nước nghiên cứu, nhưng tư nhân hưởng lợi

Theo báo cáo tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học cấp nhà nước ngày 29-10-2021, tổng kinh phí chi từ ngân sách cho nhiệm vụ này là 18,98 tỉ đồng. Thời gian thực hiện theo hợp đồng đã ký kết từ tháng 2-2020 đến tháng 7-2021. Thời gian thực tế thực hiện từ tháng 2-2020 đến tháng 10-2021 (sau khi được gia hạn thêm đến tháng 10-2021).

Tổ chức chủ trì nhiệm vụ nghiên cứu này là Học viện Quân y do ông Hồ Anh Sơn đứng đầu. Tham gia nhiệm vụ có 19 thành viên khác thuộc nhóm nghiên cứu, trong đó có bốn thành viên thuộc Công ty cổ phần công nghệ Việt Á. Ông Phan Quốc Việt - chủ tịch hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc Công ty cổ phần công nghệ Việt Á, người đã bị khởi tố hình sự về hành vi vi phạm các quy định đấu thầu - là thành viên nghiên cứu chính tham gia thực hiện nhiệm vụ này.

Tuy nhiên, trong báo cáo này cũng ghi rõ sản phẩm khoa học đã được ứng dụng là kit xét nghiệm RT-PCR phát hiện chủng 2019-nCoV đã được ứng dụng từ tháng 3-2020 đến nay, cơ quan ứng dụng là Học viện Quân y và các đơn vị xét nghiệm SARS-CoV-2 trên toàn quốc, mà không có tên Công ty Việt Á.

Tương tự, ở phần danh mục sản phẩm khoa học dự kiến ứng dụng - chuyển giao (nếu có) là bộ sinh phẩm RT-PCR sàng lọc chủng 2019-nCoV, với thời gian dự kiến ứng dụng từ tháng 9-2021 đến tháng 9-2022 cũng chỉ ghi tên đơn vị dự kiến ứng dụng là Viện Nghiên cứu y dược học quân sự, Học viện Quân y. Thực tế bộ sinh phẩm này đã được bán tới các bệnh viện và trung tâm kiểm soát dịch bệnh tỉnh thành từ tháng 3-2020, việc triển khai bán hàng đều do Việt Á thực hiện.

Cho đến nay, việc vì sao đề tài do ngân sách nhà nước cấp kinh phí nghiên cứu hoàn toàn nhưng khi bán hàng thì sản phẩm lại thành của tư nhân, hay vì sao Việt Á không có tên trong danh sách đơn vị ứng dụng dự kiến, lại sớm nắm được quyền bán sản phẩm... vẫn chưa rõ ràng. Trả lời trên báo chí sau khi ông Phan Quốc Việt bị khởi tố, ông Hồ Anh Sơn, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu, khẳng định sai phạm của Công ty Việt Á không liên quan đến nghiên cứu kit xét nghiệm.

Theo ông Sơn, giai đoạn 1 các nhà khoa học đảm nhiệm chế tạo sản xuất quy mô phòng thí nghiệm, giai đoạn 2 doanh nghiệp (tức Công ty Việt Á) chủ trì. Việc từ đâu nghiên cứu do Nhà nước chi trả hoàn toàn mà Việt Á lại được nhận quyền chuyển giao "giai đoạn 2" hiện vẫn đang tìm hiểu.

Trong thông tư 02/2020 do Bộ Khoa học và công nghệ ban hành: Toàn bộ số tiền Nhà nước thu được từ việc phân chia lợi nhuận cho đại diện chủ sở hữu nhà nước (phần kinh phí ngân sách đầu tư), trong các nhiệm vụ khoa học và công nghệ sẽ phải nộp vào ngân sách nhà nước. Trong khi đó, test kit sản phẩm của nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia này lại do Việt Á bán khắp các tỉnh thành suốt từ năm 2020-2021, tính đến cuối 2021 Việt Á đã thu về khoảng 4.000 tỉ đồng theo thông tin từ cơ quan công an.