Học sinh giỏi chọn trường "chọi" thấp, có nên đổi nguyện vọng lớp 10?

Nguyễn Thu Th. (ở phường An Đông, TPHCM) cho biết bản thân là học sinh giỏi trong nhiều năm nên khá tự tin khi đăng ký vào các trường có mức cạnh tranh cao. Nguyện vọng 1 của em là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai - trường từng nằm trong top 6 về tỷ lệ chọi năm 2025 với mức 1/1,92.

Tuy nhiên, năm nay, trường này "rớt" khỏi top 10, xếp ở vị trí thứ 26 với tỷ lệ chọi 1/1,98. Dù mức cạnh tranh vẫn cao, sự thay đổi thứ hạng khiến Th. không khỏi bất ngờ.

Em cho biết đây là một trong những trường yêu thích và có vị trí gần nhà, nhưng bản thân lại muốn thi vào những trường có tỷ lệ cạnh tranh cao hơn.

Tỷ lệ chọi vào lớp 10 tại TPHCM năm nay ghi nhận nhiều biến động, đặc biệt ở nhóm trường top 10. So với năm 2025, danh sách này có sự thay đổi khi xuất hiện nhiều trường mới, đồng thời một số trường quen thuộc không còn nằm trong nhóm dẫn đầu.

Trong đó, Trường THPT Bùi Thị Xuân đứng đầu với tỷ lệ chọi 1/2,84; THPT Thủ Đức xếp thứ 3 với 1/2,57; THPT Lê Trọng Tấn đứng thứ 5 với 1/2,45; THPT Mạc Đĩnh Chi xếp thứ 7 với 1/2,35…

Ngược lại, một số trường từng thuộc top 10 nhiều năm như THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Phú Nhuận, Lê Quý Đôn, Võ Trường Toản... "rớt" khỏi danh sách này.

Theo quy định tuyển sinh lớp 10 của TPHCM, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lần cuối đến hết ngày 8/5.

Cơ sở dữ liệu số lượng học sinh đăng ký nguyện vọng 1, tỷ lệ chọi các trường và cả kết quả học tập học kỳ 2 là các căn cứ để học sinh đánh giá và điều chỉnh nguyện vọng phù hợp.

Dựa vào tỷ lệ chọi, nhiều học sinh có tâm lý điều chỉnh để tránh các trường có mức cạnh tranh cao, chọn phương án an toàn hơn. Ở chiều ngược lại, không ít học sinh, nhất là học sinh giỏi lại cân nhắc chuyển sang những trường có tỷ lệ chọi cao hơn.

Tuy nhiên, các chuyên gia tuyển sinh khuyến cáo học sinh cần thận trọng khi điều chỉnh nguyện vọng, tránh rơi vào tình huống “bỏ nơi đậu, chọn nơi rớt”.

Ông Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành), cho rằng học sinh cần giữ tâm lý bình tĩnh, không nên bị tác động bởi sự thay đổi về tỷ lệ chọi. Việc lựa chọn cần dựa trên năng lực học tập thực tế và chỉ tiêu tuyển sinh đã công bố.

Theo ông, chỉ nên điều chỉnh nguyện vọng khi nhận thấy mức độ cạnh tranh vượt quá khả năng của bản thân. Nếu kết quả học tập ổn định và phù hợp với mặt bằng điểm của trường, học sinh nên giữ nguyên lựa chọn để tránh dao động tâm lý.

Ông cũng lưu ý học sinh không nên thay đổi nguyện vọng chỉ vì ảnh hưởng từ bạn bè hoặc các thông tin mang tính thời điểm. Mỗi quyết định cần có cơ sở rõ ràng, tránh điều chỉnh theo cảm tính trong thời điểm cận kề và không còn cơ hội điều chỉnh lại.

Về cách sắp xếp nguyện vọng, ông Khương cho rằng nguyện vọng 1 nên là trường mong muốn nhất, nguyện vọng 2 là phương án phù hợp với năng lực và khả năng trúng tuyển cao hơn, còn nguyện vọng 3 là lựa chọn an toàn nhằm đảm bảo cơ hội vào trường công lập.

Đặc biệt, học sinh cần tránh đăng ký cả 3 nguyện vọng vào các trường có tỷ lệ cạnh tranh cao hoặc điểm chuẩn các năm ở mức cao, cũng như tránh lựa chọn theo bạn bè hoặc đánh giá chưa chính xác về năng lực của bản thân.

Cùng quan điểm, bà Ngô Nguyễn Thiên Trang, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Thường Kiệt (phường Tân Hòa), chia sẻ số liệu đăng ký nguyện vọng 1 vào các trường THPT chỉ mang tính tham khảo đối với thí sinh thi vào lớp 10.

Theo bà, dù tỷ lệ chọi ở một số trường top đầu có xu hướng giảm, học sinh vẫn cần cân nhắc kỹ năng lực của bản thân trước khi đăng ký. Trong trường hợp chưa thực sự chắc chắn, việc điều chỉnh nguyện vọng theo hướng “nâng hạng” cần thận trọng.

Bà Trang khuyên rằng những nguyện vọng đã đăng ký nếu trước đó được giáo viên chủ nhiệm tư vấn phù hợp với năng lực và học sinh đã cân nhắc kỹ lưỡng, các em không nên vội vàng thay đổi.

Việc điều chỉnh chỉ nên thực hiện khi nhận thấy sức học chưa tương xứng với lựa chọn ban đầu hoặc xuất phát từ khó khăn về khoảng cách, điều kiện đi lại giữa nhà và trường.