Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII

Hội nghị Pháp quy Hạt nhân Toàn quốc lần thứ VII đã chính thức diễn ra với chủ đề “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Đảng, Nhà nước và Chính phủ có nhiều quyết sách quan trọng về tái khởi động Chương trình điện hạt nhân, đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững và cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Hội nghị có sự tham dự của đồng chí Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), đồng chí Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ KH&CN, đồng chí Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, cùng đồng chí Huỳnh Thành Đạt - Nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN và đồng chí Lê Đình Tiến - Nguyên Thứ trưởng kiêm Cục trưởng Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân (ATBXHN). Bên cạnh đó, sự kiện còn thu hút đông đảo lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, đại diện các Đại sứ quán, lãnh đạo Sở KH&CN, Cơ quan Thanh tra các tỉnh, thành phố, cùng các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ sở bức xạ, hạt nhân trên toàn quốc.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh việc triển khai chương trình điện hạt nhân và phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng và tiềm lực khoa học công nghệ quốc gia. Để thực hiện thành công, Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận vào ba trọng tâm chính, bao gồm việc tổ chức thi hành Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cơ quan pháp quy theo chuẩn mực của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm xây dựng văn hóa an toàn bền vững.

Nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi trong định hướng phát triển, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định khẳng định một chương trình điện hạt nhân chỉ có thể thành công khi dựa trên hệ thống pháp luật đầy đủ và cơ quan pháp quy đủ năng lực. Thứ trưởng tuyên bố Bộ KH&CN luôn kiên định nguyên tắc xuyên suốt là đặt an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân lên hàng đầu, tuyệt đối không đánh đổi an toàn để lấy tiến độ hay lợi ích kinh tế trước mắt.

Từ góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Văn Công chia sẻ rằng với vị trí đắc địa có đường biên giới, hệ thống cảng biển sôi động và nằm gần các cơ sở điện hạt nhân trong khu vực, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến công tác quan trắc phóng xạ môi trường và cảnh báo sớm sự cố xuyên biên giới. Tỉnh cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực ứng phó sự cố để bảo đảm an toàn cho Nhân dân cũng như môi trường đầu tư.

Cũng tại sự kiện, Phó Tổng Giám đốc IAEA Karine Herviou đã gửi phát biểu chào mừng qua video, khẳng định IAEA luôn đánh giá cao mối quan hệ hợp tác lâu dài với Việt Nam. Bà nhấn mạnh IAEA sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc phát triển hạ tầng pháp quy vững mạnh, độc lập, đồng thời hỗ trợ đào tạo thế hệ chuyên gia hạt nhân tiếp theo nhằm nâng cao an toàn, an ninh hạt nhân trong khu vực ASEAN.

Về định hướng quản lý giai đoạn 2026–2035, Cục trưởng Cục ATBXHN Nguyễn Hoàng Linh đã trình bày báo cáo đánh giá toàn diện công tác quản lý nhà nước, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số, quản lý dựa trên rủi ro và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bổ sung cho bức tranh thực tiễn, Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Quảng Ninh Phan Đăng Chính cũng chia sẻ những kết quả đạt được cùng khó khăn về nhân lực, trang thiết bị tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong giai đoạn mới.

Điểm đáng chú ý về mặt công nghệ tại Hội nghị là phần giới thiệu của ông Sergey Salata, Giám đốc kỹ thuật Công ty Star Energy Việt Nam, về công nghệ lò phản ứng mô-đun siêu nhỏ STAR (30 MWth / 10 MWe). Công nghệ lò phản ứng nước áp lực kiểu ống này sở hữu thiết kế gọn nhẹ với khối lò khoảng 20 tấn, tuổi thọ 60 năm và chu kỳ thay nhiên liệu 10 năm. Việc tiếp cận các mô-đun nhỏ được đánh giá là hướng đi tiềm năng giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu và tạo điều kiện cho cơ quan quản lý cũng như các chuyên gia Việt Nam từng bước tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Khép lại Phiên toàn thể, Hội nghị đã diễn ra phiên Tọa đàm bàn tròn sinh động với sự tham gia của đại diện Cục ATBXHN, Bệnh viện K, Đại học Bách khoa Hà Nội và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Các diễn giả đã cùng nhau trao đổi chuyên sâu về bốn trụ cột cốt lõi gồm ứng dụng bức xạ trong y tế, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển điện hạt nhân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Ngay sau đó, Hội nghị tiếp tục chia thành các phiên chuyên đề đi sâu vào bài toán an toàn đối với nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng nghiên cứu và ứng dụng bức xạ trong y tế, công nghiệp.