Khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, bảo đảm chất lượng dạy và học

Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên ở nhiều cấp học, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt ra không ít áp lực cho các nhà trường.

Tại tỉnh Thanh Hóa, bằng tinh thần chủ động, linh hoạt và trách nhiệm, các cơ sở giáo dục đã tích cực động viên đội ngũ giáo viên khắc phục khó khăn, sẵn sàng dạy thêm tiết, thêm giờ, đồng thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phù hợp với thực tiễn. Đến thời điểm này, các nhà trường trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành chương trình học kỳ I theo đúng nội dung, tiến độ và kế hoạch đề ra, bảo đảm chất lượng dạy và học.

Trường Tiểu học Thiệu Toán, xã Thiệu Toán hiện có 10 lớp với 292 học sinh. Theo quy định tại Thông tư 20/2023/TT-BGDĐT về vị trí việc làm, cơ cấu viên chức và định mức số lượng người làm việc của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhà trường đang thiếu 5 giáo viên, trong đó có 3 giáo viên văn hóa, 1 giáo viên Tin học và 1 giáo viên Mỹ thuật. Trước thực trạng này, để bảo đảm việc dạy học diễn ra liên tục, không gián đoạn, nhà trường đã chủ động triển khai nhiều giải pháp linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế.

Cụ thể, đối với môn Tin học, nhà trường phân công các giáo viên trong trường có kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin trực tiếp đứng lớp giảng dạy cho học sinh. Song song với đó, ban giám hiệu, gồm Hiệu trưởng và các Phó Hiệu trưởng, hằng tuần vẫn trực tiếp tham gia giảng dạy nhằm chia sẻ khối lượng công việc, giảm áp lực tăng tiết cho giáo viên, đồng thời bảo đảm hoàn thành đầy đủ chương trình giáo dục theo kế hoạch. Nhà trường cũng chủ động sắp xếp thời khóa biểu khoa học, tăng cường sinh hoạt chuyên môn, hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao hiệu quả trong điều kiện thiếu nhân lực. Bên cạnh đó, từ nguồn kinh phí hỗ trợ từ địa phương, nhà trường đã hợp đồng một sinh viên mới ra trường đứng lớp để từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên...

Theo ông Nguyễn Văn Liên, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thiệu Toán, trong thời điểm khó khăn chung về đội ngũ, nhà trường luôn quan tâm, kịp thời động viên giáo viên chia sẻ, đồng hành cùng đơn vị. Đến nay, nhà trường đã hoàn thành chương trình học kỳ I năm học 2025 - 2026 theo đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng dạy học. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giải pháp trước mắt, về lâu dài, nhà trường mong muốn các cấp, ngành và tỉnh quan tâm, sớm bố trí đủ biên chế giáo viên để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Bước vào năm học 2025 - 2026, Trường Tiểu học Thành Kim, xã Kim Tân gặp nhiều khó khăn do tình trạng thiếu giáo viên kéo dài. Theo quy định tại Thông tư 20 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhà trường cần được bố trí đủ 50 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; tuy nhiên, tại thời điểm đầu năm học, đội ngũ hiện có mới chỉ gồm 32 cán bộ, giáo viên, thiếu tới 18 biên chế. Đến tháng 11/2025, nhờ sự quan tâm của các cấp, ngành và địa phương, nhà trường được phân bổ thêm 4 giáo viên hợp đồng theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CPngày 30/12/2022 của Chính phủ về hợp đồng đối với một số loại công việc trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập (Nghị định số 111), song chỉ có 3 giáo viên đến nhận công tác, 1 trường hợp không thể nhận việc vì lý do cá nhân. Vì vậy, đến nay, dù đã được bổ sung thêm nhân lực, nhà trường vẫn còn thiếu 15 cán bộ, giáo viên so với quy định, đặc biệt chưa có giáo viên Âm nhạc và Ngoại ngữ. Đây là những môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông mới, tạo áp lực lớn và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học.

Theo bà Nguyễn Thị Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thành Kim, để bảo đảm duy trì hoạt động dạy học trong điều kiện thiếu giáo viên, nhà trường đã triển khai nhiều giải pháp tình thế. Hiệu trưởng hiện trực tiếp đứng lớp 2 tiết mỗi tuần, đồng thời đảm nhận thêm phần lớn công việc quản lý của hai Phó Hiệu trưởng. Do thiếu giáo viên, hai Phó Hiệu trưởng phải trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy 2 lớp, lên lớp liên tục trong tuần, khiến công tác chỉ đạo, điều hành chuyên môn và quản lý nhà trường, nhất là tại hai điểm trường cách xa nhau, gặp không ít khó khăn.

Cùng với đó, nhà trường thường xuyên động viên cán bộ, giáo viên chia sẻ khó khăn chung, sẵn sàng dạy tăng tiết, tăng giờ; chủ động xây dựng thời khóa biểu linh hoạt, hợp lý; bố trí, sắp xếp lại lớp học, thậm chí ghép lớp trong những thời điểm cần thiết để bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp. Từ đầu năm học đến nay, nhiều giáo viên phải dạy vượt số tiết quy định; thay vì 19 tiết/tuần theo định mức, thực tế có giáo viên phải đảm nhận từ 2425 tiết/tuần. Bên cạnh đó, nhà trường tăng cường sinh hoạt chuyên môn, phát huy tinh thần hỗ trợ lẫn nhau trong đội ngũ để bảo đảm chất lượng dạy học không bị gián đoạn.

Trường Trung học cơ sở Thành Hưng, xã Kim Tân hiện có 10 lớp với 370 học sinh; đội ngũ cán bộ, giáo viên theo biên chế gồm 20 người. Tháng 11/2025, nhà trường được bổ sung thêm 2 giáo viên hợp đồng theo Nghị định số 111. Mặc dù đã được tăng cường nhân sự, theo định mức quy định, nhà trường vẫn còn thiếu 3 giáo viên văn hóa trực tiếp đứng lớp.

Trong năm học 2025–2026, UBND xã Kim Tân đã thực hiện điều động giáo viên dạy liên trường, theo đó nhà trường được tăng cường 1 giáo viên môn Ngoại ngữ từ Trường Tiểu học sang giảng dạy. Ban Giám hiệu đã chủ động, linh hoạt trong công tác bố trí giảng dạy; hiện nay Hiệu trưởng trực tiếp đứng lớp 5 tiết/tuần, Phó Hiệu trưởng đứng lớp 4 tiết/tuần. Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phù hợp, đến nay nhà trường đã cơ bản hoàn thành chương trình học kỳ I theo đúng chương trình và kế hoạch đề ra.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở Thành Hưng, xã Kim Tân kiến nghị các cấp có thẩm quyền quan tâm xem xét, sớm bổ sung đủ số lượng giáo viên còn thiếu theo định mức quy định, đặc biệt là giáo viên văn hóa trực tiếp đứng lớp, nhằm bảo đảm ổn định đội ngũ và nâng cao chất lượng dạy học. Đồng thời, đề nghị tiếp tục duy trì và kéo dài thời gian thực hiện các hợp đồng theo Nghị định số 111, có giải pháp bố trí giáo viên dạy liên trường một cách phù hợp, lâu dài, tạo điều kiện để nhà trường yên tâm triển khai nhiệm vụ năm học và hoàn thành tốt các mục tiêu giáo dục đã đề ra.

Hiện xã Kim Tân đang quản lý 21 trường học các cấp. Theo chỉ tiêu biên chế được tỉnh giao, toàn xã còn thiếu 27 biên chế giáo viên và nhân viên trường học. Trước tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài, thời gian qua, UBND xã Kim Tân đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động dạy và học tại các nhà trường diễn ra ổn định, không bị gián đoạn.

Theo đó, trong năm học 2025–2026, xã được giao xét tuyển 25 chỉ tiêu giáo viên hợp đồng theo Nghị định số 111, tuy nhiên đến nay mới tuyển được 22 chỉ tiêu, còn thiếu 3 chỉ tiêu so với kế hoạch. Để kịp thời khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, UBND xã đã linh hoạt thực hiện giao nhiệm vụ liên trường, điều động, bố trí giáo viên giữa các cơ sở giáo dục nhằm cân đối đội ngũ, bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp.

Thời gian tới, UBND xã Kim Tân sẽ tiến hành rà soát tổng thể số lượng biên chế, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên tại các trường học trên địa bàn. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ tổng hợp, đề xuất với Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cấp có thẩm quyền xem xét tuyển dụng, bổ sung nhân lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

Theo ông Đinh Thế Thắng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Kim Tân, việc chủ động, linh hoạt trong sử dụng và điều tiết đội ngũ giáo viên chỉ là giải pháp trước mắt nhằm duy trì ổn định hoạt động dạy học. Về lâu dài, xã rất mong các cấp, ngành quan tâm, sớm bổ sung đủ biên chế để các nhà trường yên tâm thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục trên địa bàn.

Để giải bài toán thừa - thiếu giáo viên trên địa bàn tỉnh, tại kỳ họp thứ 30, HĐND tỉnh Thanh Hóa khóa XVIII đã quyết nghị giao chỉ tiêu ký hợp đồng giáo viên theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP ngày 30/12/2022 cho năm học 2025 - 2026 là 3.840 người, thời gian hợp đồng 1 năm (từ ngày 1/6/2025 - 31/5/2026). Trong đó, khối mầm non 960 người; khối tiểu học 1.152 người; khối Trung học cơ sở là 1.422 người và khối Trung học phổ thông là 306 người.

Sau khi HĐND tỉnh Thanh Hóa ban hành nghị quyết, UBND tỉnh đã giao chỉ tiêu cụ thể cho từng đơn vị cấp xã, phường, từng trường ngay để tổ chức ký hợp đồng với giáo viên xong trước ngày chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động (trước ngày 1/7).