Gửi bình luận
Đảo Thổ Châu (An Giang) cách Rạch Giá khoảng 220km, điều kiện dạy và học của thầy trò nơi đây vô cùng khó khăn nhưng con chữ vẫn vượt biển ra khơi.
Ở lớp học đặc biệt giữa đảo xa, thầy cô ở Phú Quốc giảng bài qua màn hình, còn giáo viên tại Thổ Châu (Đặc khu Thổ Châu, tỉnh An Giang) ngồi bên cạnh để giữ nhịp lớp. Có hôm mưa lớn làm đường truyền chập chờn, có học sinh phải nghỉ vì bệnh. Nhưng trong căn phòng ấy, những gương mặt ngây thơ của các em học sinh vẫn hướng lên màn hình, cố níu lấy từng giờ học.
Cô Trương Thị Hoa đang say sưa giảng bài thì chợt dừng lại. Phía bên kia màn hình, những gương mặt học sinh lớp 10 tại Thổ Châu bỗng im lặng, không còn tiếng trả lời, không còn những cái gật đầu hay ánh mắt tương tác với cô.
Màn hình đứng yên. Cô gọi điện cho giáo viên đang phụ trách lớp. Bên đảo đang mưa. Đường truyền bị gián đoạn. Một tiết học phải tạm dừng, chờ kết nối trở lại.
Những ngày này, thời tiết ở Thổ Châu không thuận lợi. Trong lớp học có 13 học sinh nhưng hôm ấy chỉ có 10 em đến lớp; 3 em vắng vì bệnh.
Một học sinh ngồi trước màn hình trông khá mệt mỏi. Giáo viên phụ trách lớp cho biết, em không được khỏe nhưng vẫn cố gắng đến lớp, ngồi nghe thầy cô giảng bài. Em là học sinh lớn tuổi nhất lớp, có hoàn cảnh gia đình đặc biệt và đang sống cùng người thân.
Ở một nơi khác, cách các em một vùng biển, cô Hoa vẫn kiên nhẫn chờ kết nối trở lại để tiếp tục bài học còn dang dở.
Có những tiết học, thầy cô đang giảng rất nhập tâm thì đường truyền yếu, hình ảnh và âm thanh bắt đầu “lag”. Có khi đang đặt câu hỏi, cô chỉ nhận lại một khoảng im lặng, phải gọi điện kiểm tra, phải chờ mạng ổn định, rồi thầy trò lại kết nối với nhau.
Và khi kết nối trở lại, bài giảng lại tiếp tục.
Không ai quá bận tâm đến chuyện tiết học đã bị kéo dài thêm bao nhiêu phút. Bởi phía sau màn hình là những học sinh không dễ dàng có được một lớp học bậc THPT ngay trên quê hương mình.
Lớp học nhỏ, nhiều học sinh có độ tuổi khác nhau nhưng năm học này lại cùng nhau bước vào lớp 10. Những năm trước, sau khi hoàn thành chương trình THCS, nếu muốn học tiếp THPT, các em phải rời Thổ Châu vào Phú Quốc.
Với những gia đình còn nhiều khó khăn, đó không phải là một lựa chọn dễ dàng. Vì thế, năm học 2026 - 2027, khi lớp 10 được mở ngay tại Thổ Châu, 13 học sinh ấy có thêm một cơ hội để tiếp tục con đường học tập của mình. Chỉ có điều, ở Thổ Châu chưa có giáo viên THPT để đứng lớp. Thế là một lớp học được nối lại bằng những chiếc máy tính và một đường truyền Internet. Một đầu là 13 học sinh giữa đảo xa, một đầu là những người thầy, người cô ở trường THPT Phú Quốc và ở giữa họ là biển.
Để một tiết học trực tuyến ở Thổ Châu diễn ra, chỉ có chiếc máy tính và đường truyền Internet là chưa đủ. Ở đầu bên kia màn hình, các thầy cô Trường THPT Phú Quốc vẫn vào lớp đúng giờ. Từ một phòng học ở Phú Quốc, bài giảng được truyền đến những học sinh giữa đảo xa. Giáo viên không chỉ giảng bài mà còn gọi từng em trả lời, quan sát từng gương mặt, nhắc các em tập trung, hỏi han khi thấy một học sinh có biểu hiện mệt mỏi.
Còn tại Thổ Châu, một giáo viên của trường được phân công ngồi cùng lớp trong mỗi tiết học. Người giáo viên ấy không trực tiếp giảng bài nhưng luôn phải để mắt đến từng em, vừa hỗ trợ đường truyền, xử lý những trục trặc kỹ thuật, vừa nhắc nhở học sinh ngồi ngay ngắn, tập trung và tương tác với giáo viên ở đầu bên kia.
Khi một em không chú ý, giáo viên lại nhẹ nhàng gọi: “Con ngồi lên nè, cô dạy 15 phút rồi cô cho nghỉ 5 phút”.
Một lớp học trực tuyến vì thế không phải là câu chuyện của một chiếc màn hình. Đó là sự phối hợp của những người thầy ở hai đầu kết nối.
“Thật sự tâm lý mà học online, cũng rất khó”, một giáo viên chia sẻ.
Với học sinh trên đảo, việc duy trì sự tập trung trong một tiết học qua màn hình thật không dễ dàng. Điều kiện gia đình cũng có những khác biệt. Nhiều phụ huynh phải đi làm ăn, việc dành thời gian theo sát con trong giờ học không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Có những học sinh còn phải phụ giúp gia đình, sự khác biệt về tuổi tác cũng phần nào ảnh hưởng đến tâm lý của các em. Những khó khăn ấy khiến việc duy trì một lớp học trực tuyến ổn định càng cần sự kiên trì của giáo viên.
Nhưng chính những người thầy ở Thổ Châu lại trở thành một nguồn động lực để giáo viên tại Phú Quốc tiếp tục công việc của mình. “Các thầy cô rất nhiệt tình. Chính điều đó là động lực để cho bên này dạy học, thương lắm”, cô Hoa chia sẻ.
Hai chữ “thương lắm” được nói ra rất tự nhiên, không có sự chuẩn bị trước. Bởi những người thầy ở Phú Quốc không chỉ đến giờ thì mở máy, hết tiết thì tắt máy. Họ biết phía bên kia màn hình là những học sinh đang có một cơ hội đặc biệt để tiếp tục học tập ngay trên quê hương.
Vì thế, mỗi khi đường truyền gián đoạn, họ chờ. Khi học sinh chưa hiểu bài, họ giảng lại. Khi một em mất tập trung, họ gọi tên. Và khi kết nối trở lại, bài học tiếp tục từ chỗ vừa dang dở.
Ở Thổ Châu, giáo viên phụ trách lớp cũng lặng lẽ làm phần việc của mình. Họ ngồi cạnh học sinh, giữ cho lớp học không bị đứt khỏi màn hình, vừa hỗ trợ thầy cô ở Phú Quốc, vừa chăm sóc những học trò của mình.
Một người đứng ở đầu bên này truyền đi bài giảng. Một người ngồi ở đầu bên kia giữ cho lớp học được tiếp tục. Và giữa họ là 13 học sinh đang cố gắng học tập trong điều kiện không giống bất kỳ lớp học nào khác.
Cuối tiết học, ông Huỳnh Văn Hóa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang, ngồi trước màn hình, nhìn về phía lớp học ở Thổ Châu.
Ông không nói ngay về chương trình, kế hoạch hay những yêu cầu của một năm học mới. Ông hỏi tên từng em.
- “Con tên gì?”
- “Còn con kế bên?”
- “Rồi con, Nam luôn nè, con nói đi…”
Từng gương mặt lần lượt đứng lên giới thiệu. Có em còn rụt rè, có em nói nhỏ đến mức phải được nhắc nói lớn hơn. Không khí của một buổi làm việc bỗng trở nên gần gũi như một cuộc trò chuyện trong lớp học.
Nhìn thấy một học sinh có vẻ mệt mỏi, ông hỏi:
“Con này, nãy giờ có vẻ mệt mỏi quá vậy? Có gì không con?”
Ở đầu bên kia màn hình, em học sinh ấy vẫn cố gắng ngồi lại với lớp.
Hôm ấy, trong 13 học sinh của lớp, chỉ có 10 em có mặt, 3 em nghỉ vì bệnh. Những ngày trước đó, Thổ Châu mưa nhiều. Một số học sinh không khỏe.
Sau những câu hỏi thăm giản dị, ông Hóa hỏi các em có điều gì muốn nói với thầy cô ở Sở Giáo dục và Đào tạo, với các thầy cô Trường THPT Phú Quốc đang trực tiếp giảng dạy.
-“Các con cứ nói tự nhiên về cảm nghĩ, cảm xúc của các con về lớp học này, về tình cảm của các con đối với thầy cô…”.
Những lời nói đầu tiên còn ngập ngừng.
Một em đứng lên thay mặt lớp:
- “Con mong được đến lớp cùng các bạn và thầy cô. Con sẽ học tiếp lên đại học”.
Không có những câu trả lời trau chuốt, nhưng có lẽ cũng không cần phải trau chuốt.
Bởi những người lớn ngồi trước màn hình hôm ấy muốn nghe điều giản dị nhất: những đứa trẻ ở nơi xa xôi này đang nghĩ gì khi lần đầu tiên có một lớp học THPT ngay trên quê hương mình.
Ông Hóa nói với các em rằng năm nay các em học lớp 10, rồi sẽ tiếp tục lên lớp 11, lớp 12, nếu biết cố gắng. Ngành Giáo dục sẽ phối hợp với chính quyền địa phương để tạo điều kiện tốt nhất cho các em tiếp tục học tập.
Rồi ông nhắc đến một ước mơ xa hơn - cánh cửa trường đại học.
- “Ước mơ của các con vào cổng trường đại học đó là ước mơ hết sức chính đáng”.
Qua màn hình, khoảng cách giữa người nói và người nghe vẫn là một vùng biển, nhưng những lời ấy dường như không còn xa.
“Thầy cô sẽ là người đồng hành để hỗ trợ các con, nhất là các con ở điều kiện xa xôi, khó khăn như thế này, để các con thực hiện tốt ước mơ của mình”.
Rồi ông nhắn nhủ:
- “Đừng có phụ lòng để đáp lại niềm tin của thầy quý cô nhé!".
Có lẽ đó là điều người lớn muốn gửi đến 13 học sinh nhiều hơn tất cả những lời động viên khác.
Bởi để có được lớp học này, phía sau 13 chiếc ghế trong căn phòng ở Thổ Châu là rất nhiều sự cố gắng: những người thầy, người cô ở Phú Quốc đều đặn vào lớp qua màn hình; giáo viên tại Thổ Châu ngồi bên cạnh học sinh trong từng tiết học; những lần đường truyền chập chờn, những tiết học phải gián đoạn rồi lại tiếp tục; và niềm tin của những người lớn rằng các em sẽ không dừng lại ở lớp 10.
Trước khi kết thúc cuộc trò chuyện, ông Hóa lại hỏi một điều rất đời thường:
- “Sáng giờ có con nào chưa ăn sáng không?”
Những câu hỏi về bài học, về ước mơ đến trường và vào giảng đường đại học bỗng được nối với một câu hỏi giản dị về bữa sáng.
Có lẽ, với những người đang nhìn 13 học sinh qua màn hình hôm ấy, các em trước hết không phải là những con số trong một lớp học đặc biệt.
Các em là những đứa trẻ cần được quan tâm, cần được học, cần được động viên và cần biết rằng ở phía bên kia màn hình, có những người đang tin vào mình.
Không chỉ có những tiết học qua màn hình.
Ở Trường THPT Phú Quốc, các thầy cô đã chuẩn bị tập, sách, đồng phục cho 13 học sinh ở Thổ Châu. Họ muốn mang những món quà ấy vượt biển, đến tận lớp học giữa đảo xa, muốn được nhìn thấy học trò bằng một cuộc gặp không cần thông qua màn hình máy tính.
Các thầy cô còn lên kế hoạch dự lễ khai giảng cùng các em nhưng rồi thời tiết xấu, chuyến đi không thể thực hiện. Những món quà được chuyển đến Thổ Châu, còn các thầy cô ở Phú Quốc chỉ có thể gặp học sinh của mình qua màn hình nhỏ.
Với những người đứng lớp, đó là một cảm giác khó tả.
Sau những ngày đều đặn giảng bài từ xa, họ muốn một lần được đứng trước những học trò mà mình vẫn chỉ nhìn thấy qua một khung hình, muốn trao tận tay cuốn sách, bộ đồng phục, muốn nghe tiếng chào của học trò không phải qua đường truyền Internet.
Nhưng biển hôm ấy không cho phép.
Và rồi, một lớp học vẫn bắt đầu.
Thầy cô ở Phú Quốc mở máy, học sinh ở Thổ Châu ngồi vào vị trí. Những cuốn sách được chuẩn bị và mong muốn được gặp nhau trực tiếp sẽ chờ một dịp khác.
“Một ngày nào đó không xa, thầy cô ở Trường THPT Phú Quốc cũng như ở Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ ra thăm các con”, ông Huỳnh Văn Hóa nói với học sinh trước khi kết thúc cuộc trò chuyện.
Đó không phải là một lời hứa lớn lao.
Chỉ là mong muốn rất bình thường của những người thầy: được đến lớp, được gặp học trò, được đứng trước các em thay vì chỉ nhìn nhau qua một chiếc màn hình.
Ở Thổ Châu, những điều bình thường ấy đôi khi phải chờ biển lặng, chờ một ngày trời yên, chờ một chuyến tàu có thể rời bến, chờ những con sóng đủ hiền để người thầy có thể đi đến với học trò của mình.
Còn hôm nay, lớp học vẫn phải tiếp tục theo cách của nó. Một chiếc máy tính bật lên. Một giáo viên ở Phú Quốc bắt đầu bài giảng. Một giáo viên ở Thổ Châu ngồi bên cạnh học sinh. Ngoài cửa sổ, biển vẫn ở đó. Và những con chữ tiếp tục tìm đường đi qua biển.
Một ngày nào đó, 13 học sinh ấy có thể sẽ rời Thổ Châu, các em sẽ đi xa hơn, đến một thành phố khác, bước vào một giảng đường đại học như lời thầy cô đã nhắc trong buổi trò chuyện hôm ấy.
Khi đó, có thể các em sẽ không còn nhớ rõ những tiết học đã từng bị ngắt giữa chừng vì mưa; không nhớ những lần màn hình đứng yên, tiếng nói của cô giáo bỗng im bặt; có thể các em sẽ quên, mình đã từng ngồi trước màn hình máy tính, có lúc người còn mệt nhưng vẫn cố ở lại lớp.
Nhưng những người thầy sẽ mãi nhớ. Nhớ một lớp học có 13 học sinh; những chiếc ghế có hôm còn trống. Nhớ những lần gọi mãi không nghe tiếng trả lời. Nhớ những cuốn sách, những bộ đồng phục đã chuẩn bị để trao tận tay học trò nhưng cuối cùng phải ở lại bên kia biển.
Một ngày biển lặng, có thể những người thầy ở Phú Quốc sẽ đến được Thổ Châu, sẽ được nắm tay từng đứa trẻ, sẽ truyền nhiệt huyết của mình để lớp học giữa đảo xa không thể dừng lại. Phía trước 13 học sinh ấy, vẫn còn một con đường. Không dài hơn biển, nhưng đủ dài để những người thầy không thể bỏ cuộc.
