Nhà khoa bảng Trần Quý Cáp bước vào quan trường không vì danh lợi, mà vì hiếu nghĩa với mẹ. Con đường làm quan tuy ngắn ngủi, nhưng tư tưởng khai dân trí mà ông theo đuổi đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với lịch sử dân tộc.
Từ dòng dõi hoàng tộc sa sút trong cơn biến động, lớn lên giữa nghèo khó, Trần Văn Huy đã lựa chọn con đường khoa bảng để khẳng định tài năng và nhân cách, trở thành vị Tiến sĩ, được dân gian tôn xưng là Quan Thượng Bợ.
Từ một Hoàng giáp nổi danh khoa bảng dưới triều Tự Đức, Nguyễn Quang Bích lựa chọn con đường dấn thân, trở thành thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào Cần Vương.
Giữa thời rực rỡ của văn hóa và khoa bảng Đại Việt, Phạm Đạo Phú không chỉ được biết đến như một Tiến sĩ tài danh, ngôi sao của Tao Đàn nhị thập bát tú, mà còn là một bậc trung thần giữ trọn khí tiết trước biến động lịch sử.
Không chỉ để lại dấu ấn qua thơ văn và những đền đài bề thế, Chu Mạnh Trinh còn để lại di sản về lòng yêu nước, đạo làm quan, làm người nhân nghĩa - xứng đáng là nhà khoa bảng tài hoa hiếm có cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20.
Trên dải đất miền Trung nắng gió, Nghệ An bao đời nay nổi danh là “vùng đất học”, nơi sản sinh ra biết bao hiền tài, bậc đại khoa làm rạng danh non sông.
