Khoản nợ sau bục giảng: Câu trả lời còn bỏ ngỏ

Nhận tiền vẫn chưa hết nợ

Đầu tháng 9/2026, qua xác minh của phóng viên, 4 giáo viên từng được Báo Giáo dục và Thời đại phản ánh đã nhận tiền dạy tăng giờ năm học 2024–2025. Sau thời gian chờ đợi, quyền lợi của cô Lê Thị Ngoãn, thầy Thào A Dế, thầy Lò Minh Nam và thầy Lò Văn Nghĩa đã được giải quyết.

Nhưng những thông tin Báo Giáo dục và Thời đại tiếp cận sau đó cho thấy câu chuyện chưa dừng ở 4 người nói trên.

Tìm hiểu được biết, đến nay, số tiền tăng giờ chưa được chi trả cho giáo viên tại Điện Biên đã lên đến hàng chục tỷ đồng. Chỉ tính riêng ba xã Mường Nhé, Nà Hỳ và Mường Pồn ghi nhận khoảng 18,03 tỷ đồng tiền dạy tăng giờ chưa thanh toán hoặc thanh toán chưa đầy đủ trong hai năm học 2024–2025 và 2025–2026.

Riêng xã Mường Nhé, khoản chưa thanh toán gần 9,96 tỷ đồng, gồm hơn 4,72 tỷ đồng của năm học 2024–2025 và hơn 5,24 tỷ đồng của năm học 2025–2026. Nà Hỳ ghi nhận hơn 7,41 tỷ đồng. Tại Mường Pồn, 24 giáo viên Trường PTDTBT THCS Mường Mươn còn gần 648 triệu đồng tiền tăng giờ năm học 2025–2026.

Phạm vi giáo viên chưa được thanh toán đã mở rộng ra nhiều môn học, nhiều trường, thay vì chỉ những giáo viên tiếng Anh được nhắc đến ở các bài báo đã đăng tải trước đó. Số liệu trên được ghi nhận tại thời điểm cuối tháng 8/2026.

Đáng chú ý, tại Nà Hỳ, 10 giáo viên tiếng Anh năm học 2024–2025 đã nhận tiền nhưng vẫn còn gần 498,3 triệu đồng chưa được thanh toán do chưa tính đầy đủ các khoản phụ cấp theo lương.

Khoản thiếu này cho thấy một thực tế: giáo viên có thể đã nhận tiền, nhưng nghĩa vụ thanh toán của đơn vị chưa thể kết thúc.

Ở Trường PTDTBT TH&THCS Vàng Đán (thời điểm chưa sắp xếp), hồ sơ đối chiếu cũng xuất hiện khoảng cách giữa 100 tiết được duyệt, 100 tiết được ghi là “đã chi trả” nhưng trên thực tế chỉ chi trả cho giáo viên 64 tiết. Nếu chỉ căn cứ vào trạng thái “đã trả” trong mỗi bản báo cáo thì phần tiền còn thiếu sẽ được nhận diện thế nào?

Chỉ tính riêng 3 xã đã ghi nhận hơn 18 tỷ đồng. Vậy, 42 xã còn lại con số sẽ là bao nhiêu? Câu chuyện vì thế đã vượt xa việc giải quyết công nợ cho bốn giáo viên tiếng Anh từng đi “đòi” quyền lợi.

Thiếu người dạy, thiếu cả nguồn chi trả?

Theo nguồn tin của Báo Giáo dục và Thời đại, tại hai xã Nà Hỳ và Mường Nhé, tiền tăng giờ chủ yếu được các trường cân đối từ kinh phí thường xuyên còn lại sau khi bảo đảm những nhiệm vụ chi thiết yếu. Khi nguồn còn lại không đủ, việc thanh toán tiếp tục phải chờ.

Tại xã Mường Pồn, kinh phí đã giao cũng chưa cân đối được nhu cầu chi trả. Trường PTDTBT THCS Mường Mươn thiếu 3,5 giáo viên so với định mức, phải bố trí giáo viên dạy vượt giờ để bảo đảm chương trình.

Qua làm việc với Báo Giáo dục và Thời đại, hầu hết các xã phản ánh: Thực tế thì ở một số trường xảy ra tình trạng thiếu giáo viên, nhưng kinh phí thường xuyên chỉ được giao theo biên chế hiện có, mà không được giao theo biên chế định mức. Điều này khiến cho địa phương khó bố trí, thậm chí là không có tiền để chi trả cho những giờ dạy phát sinh.

Liên quan đến vấn đề này, trong Công văn số 4016/STC-QLNS ngày 16/6/2026 trả lời Báo Giáo dục và Thời đại, Sở Tài chính xác định kinh phí giáo dục được phân bổ theo biên chế được cấp có thẩm quyền giao. Nếu thiếu giáo viên so với biên chế giao, phát sinh tiền làm thêm giờ, cơ sở giáo dục phải chủ động cân đối dự toán, sắp xếp nhiệm vụ chi.

Một bên khẳng định nguyên tắc phân bổ theo biên chế được giao; một bên phản ánh nguồn thực nhận không đáp ứng nhu cầu. Khoảng cách này cần được làm rõ từ quyết định giao biên chế và dự toán của từng đơn vị.

Quá trình làm việc, Báo Giáo dục và Thời đại đã đặt ra câu hỏi Sở Tài chính: Khoản tăng giờ do thiếu giáo viên đã được tính trong dự toán hằng năm chưa; nếu chưa, trách nhiệm thuộc khâu lập hay phân bổ ngân sách? Sở Tài chính tỉnh Điện Biên cho rằng “cơ sở giáo dục căn cứ nguồn dự toán chi thường xuyên được giao, chủ động cân đối”, chứ chưa chỉ rõ nhu cầu ấy đã được tính toán, bố trí như thế nào (?!).

Nếu khoản phải trả đã phát sinh nhưng nguồn chưa được tính đủ, các trường lấy đâu ra tiền để “cân đối”? Nếu dự toán đã đủ, vì sao nhiều đơn vị vẫn còn khoản chưa thanh toán số tiền lên tới hàng tỷ đồng?

Trong câu chuyện này, vướng mắc còn nằm ở cách tính. Khi Báo Giáo dục và Thời đại chuyển những băn khoăn của nhà giáo về những khoản phụ cấp được đưa vào căn cứ tính tiền tăng giờ và cách xác định “tổng tiền lương của 12 tháng trong năm học” theo tinh thần của Thông tư liên tịch số 07/2013/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC ngày 08/3/2013 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính đến Sở Tài chính tỉnh Điện Biên, đơn vị này cho rằng nội dung trên không thuộc chức năng của Sở, đề nghị liên hệ cơ quan có chức năng.

Sở Tài chính giải thích quỹ lương giao dự toán được tính đủ 12 tháng trong năm ngân sách. Tuy nhiên, câu hỏi của Báo Giáo dục và Thời đại là cách xác định tiền lương trong năm học để tính một giờ dạy, cùng các khoản phụ cấp cụ thể được hiểu như thế nào?

Câu hỏi ấy vẫn chưa được trả lời. Việc viện dẫn thẩm quyền có đang khiến trách nhiệm hướng dẫn một cách tính thống nhất tiếp tục bị chuyển giữa các cơ quan, trong khi giáo viên phải chịu hệ quả từ việc mỗi trường hiểu một kiểu?

UBND tỉnh yêu cầu làm rõ

Tiếp nhận phản ánh của Báo Giáo dục và Thời đại, ngày 17/8/2026, UBND tỉnh Điện Biên ban hành công văn số 7233/UBND-KGVX. Trong công văn trên, ông Nguyễn Văn Đoạt - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên giao Sở GD&ĐT chủ trì, phối hợp Sở Tài chính, Sở Nội vụ và các đơn vị liên quan rà soát, xác minh; trực tiếp trả lời Báo Giáo dục và Thời đại về những nội dung liên quan.

Theo công văn trên, UBND tỉnh Điện Biên yêu cầu làm rõ số giáo viên chưa được trả hoặc trả chưa đủ, số tiền, nguyên nhân và hướng xử lý. Nếu phát hiện tính thiếu, thực hiện chưa đầy đủ chế độ, phải xác định trách nhiệm và biện pháp khắc phục. Sở GD&ĐT sẽ phải nêu phương án, thời gian dự kiến thanh toán và giải pháp thực hiện thống nhất trên toàn tỉnh.

Sau đó một ngày, ngày 18/8, Sở GD&ĐT Điện Biên yêu cầu các địa phương, đơn vị gửi kết quả rà soát trước ngày 22/8. Tuy nhiên, đến ngày 30/9, Báo Giáo dục và Thời đại vẫn chưa nhận được phản hồi.

UBND tỉnh Điện Biên cũng đã yêu cầu phần chưa đủ cơ sở xác định phải được nêu rõ để tiếp tục làm rõ. Vì vậy, những nội dung còn vướng cần được giải thích cụ thể, cùng tiến độ xử lý, thay vì để toàn bộ câu trả lời tiếp tục bỏ ngỏ.

Bốn giáo viên đã nhận tiền là kết quả đáng ghi nhận. Nhưng phía sau họ còn những khoản chưa thanh toán ở nhiều trường học. Khoản nợ chỉ được giải quyết đầy đủ khi xác định đúng số tiền, bố trí được nguồn và có thời hạn chi trả cụ thể. Cùng với đó là câu trả lời về trách nhiệm: vì sao giáo viên đã dạy xong, tiền công vẫn phải chờ?