Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Quyết định phê duyệt Khung trình độ quốc gia Việt Nam để lấy ý kiến rộng rãi.
Điểm mới đáng chú ý nhất của dự thảo Quyết định phê duyệt Khung trình độ quốc gia Việt Nam là việc xác lập cơ chế “công nhận học tập trước”.
Theo Điều 5 của dự thảo Quyết định phê duyệt Khung trình độ quốc gia Việt Nam, "công nhận học tập trước" là quá trình xem xét, đánh giá các kết quả học tập, kỹ năng và năng lực mà người học đã tích lũy được từ trước đó qua tự học hay thực tiễn làm việc.
Việc đánh giá này dựa trên sự đối chiếu với mô tả bậc trình độ trong Khung trình độ quốc gia. Kết quả công nhận này được dùng để miễn trừ một phần nội dung đào tạo chính thức hoặc làm căn cứ cho việc liên thông, chuyển đổi giữa các trình độ, nhưng không thay thế việc cấp văn bằng, chứng chỉ,
Ví dụ, đối với lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật, dự thảo khuyến khích các cơ sở đào tạo xây dựng quy trình để quy đổi các giải thưởng nghệ thuật, thành tích thi đấu và kinh nghiệm biểu diễn thực tế của người học thành tín chỉ tích lũy hoặc miễn giảm một phần nội dung đào tạo tương ứng trong chương trình chính quy.
Riêng với lĩnh vực Sức khỏe, dự thảo quy định việc công nhận học tập trước và tương đương trình độ phải tuân thủ pháp luật liên quan chuyên ngành y tế. Khung trình độ quốc gia trong lĩnh vực này chỉ đóng vai trò là căn cứ tham chiếu, không thay thế các quy định chuyên môn và không làm căn cứ trực tiếp để cấp văn bằng, chứng chỉ hành nghề hoặc cho phép hành nghề độc lập.
Dự thảo Khung trình độ quốc gia Việt Nam xác định cấu trúc 8 bậc trình độ áp dụng cho giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Mỗi bậc trình độ được mô tả dựa trên ba thành phần chuẩn đầu ra cốt lõi: Kiến thức (lý thuyết và thực tế); kỹ năng (nhận thức, thực hành và giao tiếp); mức độ tự chủ và trách nhiệm trong quá trình làm việc.
Cụ thể, hệ thống phân loại từ Bậc 1 đến Bậc 3 tập trung vào các trình độ kỹ năng và sơ cấp, đáp ứng yêu cầu thực hiện công việc từ đơn giản đến có cấu trúc. Từ Bậc 4 (Trung cấp) và Bậc 5 (Cao đẳng), yêu cầu năng lực được nâng cao với khả năng thực hiện các công việc kỹ thuật phức tạp.
Ở các bậc trình độ cao, Bậc 6 (Đại học) đòi hỏi người học có kiến thức chuyên sâu và tư duy phản biện để giải quyết vấn đề trong bối cảnh đa dạng. Bậc 7 (Thạc sĩ) và Bậc 8 (Tiến sĩ) là hai bậc cao nhất, yêu cầu khả năng phát triển, ứng dụng tri thức nâng cao hoặc sáng tạo tri thức mới.
Đáng chú ý, ở cả hai bậc này, dự thảo mở rộng cho phép đào tạo theo cả hai hướng học thuật hoặc ứng dụng.
Khung trình độ quốc gia sẽ là căn cứ cho công tác bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục, cũng như công nhận văn bằng, chứng chỉ. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thực hiện việc tham chiếu, so sánh và hội nhập quốc tế trong đào tạo.
Dự thảo cũng nêu rõ, Khung trình độ quốc gia chỉ đóng vai trò là khung phân loại dựa trên kết quả học tập đạt được, không thay thế chương trình đào tạo, quy chế đào tạo, chuẩn kỹ năng nghề hoặc các quy định chuyên môn khác thuộc thẩm quyền của cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý nhà nước.