Gửi bình luận
ThS Nguyễn Vĩnh Hiệp - Trưởng khoa Kỹ thuật ô tô, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An (TPHCM), đã chế tạo mô hình mô phỏng các bộ phận chính của ô tô điện, giúp sinh viên thực hành trực tiếp trên mô hình, qua đó tiếp thu kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp hiệu quả hơn.
Ý tưởng chế tạo sản phẩm của ThS Nguyễn Vĩnh Hiệp xuất phát từ thực tế các dòng xe ô tô hybrid, ô tô điện đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu của ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam trong những năm gần đây. Trước yêu cầu đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần kịp thời cập nhật, đổi mới chương trình đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.
Theo ThS Hiệp, sản phẩm còn hướng tới việc khắc phục tình trạng thiếu hụt mô hình thực hành ô tô điện trong đào tạo hiện nay, qua đó giúp sinh viên các trường nghề có điều kiện tiếp cận, rèn luyện kỹ năng và nâng cao năng lực thực hành sát với thực tiễn
Theo ThS Hiệp, việc đưa ô tô điện thật vào nhà trường chỉ phục vụ giảng dạy sẽ có chi phí cao, gây lãng phí. Vì vậy, chế tạo mô hình ô tô điện vừa tiết kiệm chi phí so với mua xe nguyên chiếc, vừa tối ưu chi phí vận hành và bảo trì. Thầy Hiệp kỳ vọng, với mô hình ô tô điện, sinh viên có thể nhanh chóng nhận diện cấu trúc bên trong của hệ thống một cách trực quan. Mô hình cho phép giả lập hư hỏng và chẩn đoán, phù hợp mục tiêu đào tạo nghề, đồng thời tạo môi trường học tập an toàn hơn so với thao tác trực tiếp trên xe thật, giúp giảm rủi ro và chi phí hư hỏng.
Trọng tâm của xe điện là hệ thống điều khiển điện, pin cao áp và động cơ điện. Đây là những nội dung người học cần được thực hành trực quan, vận hành và chẩn đoán trên mô hình. Việc chế tạo mô hình ô tô điện cũng giúp nhà trường từng bước làm chủ công nghệ và chủ động cập nhật thiết bị theo xu hướng mới. Từ những mục tiêu đó, ThS Hiệp đã chế tạo mô hình hệ thống điều khiển điện và pin cao áp trên xe ô tô điện, trong đó phần lớn các cụm chính được tháo từ xe Wuling EV50, với pin còn hiệu suất trên 75%.
Mô hình được thiết kế gồm ba cụm chính: Khối pin cao áp và hệ thống quản lý pin BMS (theo dõi tình trạng và bảo vệ pin); khối sa bàn dàn trải thiết bị giúp người học dễ quan sát, nhận diện và hiểu mối liên hệ giữa các bộ phận; khối sa bàn mạch điện đo kiểm, tạo pan để đo, kiểm tra và giả lập các tình huống hư hỏng, phục vụ rèn luyện kỹ năng chẩn đoán cho sinh viên. Khi làm việc với mô hình, sinh viên học cách quan sát, nhận diện cấu tạo, xác định các thành phần chính của hệ thống và vai trò của từng bộ phận.
Sau đó, sinh viên thực hành vận hành, thao tác theo các chế độ khác nhau như vào số R, N, D, E và theo dõi hiển thị mã lỗi. Ngoài ra, sinh viên có thể đo kiểm và chẩn đoán hư hỏng bằng cách sử dụng sa bàn mạch điện để kiểm tra mạch và bộ tạo pan để giả lập lỗi, từ đó suy luận và đưa ra kết luận chính xác.
Theo ThS Hiệp, việc thường xuyên làm việc với mô hình ô tô điện giúp sinh viên tăng cường khả năng thực hành, tư duy chẩn đoán, làm việc theo quy trình và phát triển năng lực tổng hợp, đúng với định hướng đào tạo nghề.
Để đạt được kết quả trên, ThS Hiệp cho biết quá trình nghiên cứu, chế tạo mô hình phải đảm bảo trực quan, tái hiện được nhiều chế độ làm việc thực tế của xe. “Các lỗi của xe phải được mô phỏng sát thực tế, vì vậy, tôi phải tìm kiếm tài liệu chuyên môn và tài liệu của hãng xe. Tuy nhiên, không phải hãng xe nào cũng công bố đầy đủ những tài liệu này”, ThS Hiệp cho biết.
Để khắc phục khó khăn, thầy Hiệp lựa chọn hướng kết hợp linh kiện ô tô thực tế với nội dung giảng dạy, chia mô hình thành ba khối rõ ràng để thuận tiện cho thiết kế, kiểm thử và bảo trì, sau đó hoàn thiện dần theo mục tiêu “mô phỏng vận hành, tạo pan, đo kiểm”. Đồng thời, thầy liên hệ với các nhà cung cấp, các trường ở Trung Quốc để tham khảo thêm tài liệu nghiên cứu của hãng xe.
Dù mô hình hiện nay đã tích hợp nhiều tính năng phục vụ thực hành cơ bản, song vẫn chưa đầy đủ các hệ thống khác như hệ thống điều hòa không khí, lái điện, phanh tái sinh… Bên cạnh đó, mô hình chủ yếu phục vụ đào tạo, với khung làm bằng sắt, đáp ứng yêu cầu cơ khí nhưng tính thẩm mỹ chưa cao.
Trong thời gian tới, ThS Hiệp dự định tiếp tục nghiên cứu phương án kết nối các hệ thống còn thiếu để mô hình được hoàn chỉnh hơn. Về thiết kế cơ khí, thầy sẽ chuyển sang sử dụng nhôm định hình làm khung, bảng sơ đồ mạch điện bằng mica khắc CNC nhằm nâng cao tính thẩm mỹ. “Tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình theo hướng tăng tính trực quan và khả năng thực hành thực tế, giúp người học phát triển năng lực và tư duy. Đồng thời, nâng cấp bảng sơ đồ mạch với hệ thống đèn hiển thị đường mạch điện để sinh viên dễ quan sát hơn khi thực hành”, thầy Hiệp cho biết.
Sản phẩm “Mô hình hệ thống điều khiển điện và pin cao áp trên xe ô tô điện” do ThS Nguyễn Vĩnh Hiệp chế tạo đã xuất sắc giành giải Nhì tại Hội thi “Thiết bị đào tạo tự làm TPHCM” do Sở GD&ĐT TPHCM tổ chức vào tháng 12/2025, dành cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn.
Tại hội thi, ban giám khảo đánh giá mô hình của thầy Hiệp có hai trạng thái vận hành: Bình thường để trình diễn và có sự cố phục vụ đào tạo chẩn đoán. Điều này cho phép sinh viên lặp lại thao tác nhiều lần mà không phải lo ngại các rủi ro khi thực hành trên xe thật.
Hội thi “Thiết bị đào tạo tự làm TPHCM” hoạt động định kỳ, tổ chức ba năm một lần, nhằm tạo cơ hội cho các nhà giáo giảng dạy tại các trường nghề giới thiệu các sản phẩm nghiên cứu, cải tiến thiết bị đào tạo, đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp và dây chuyền sản xuất.
Hội thi năm 2025 có sự tham gia của 28 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, với 225 nhà giáo là tác giả, nhóm tác giả của 64 thiết bị dự thi. So với năm 2022, số thiết bị tăng thêm 22, số nhà giáo tăng 86 và tăng thêm 11 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM đánh giá, kết quả này cho thấy các trường nghề của thành phố sau hợp nhất có năng lực và tiềm năng phát triển rất lớn.
