Nâng cao đãi ngộ thu hút giữ chân giảng viên, nhà khoa học

Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), các cơ sở giáo dục đại học cần có chính sách thu hút và giữ chân giảng viên, nhà khoa học giỏi, tài năng trong nước lẫn quốc tế, đồng thời điều chỉnh chiến lược phù hợp chính sách phát triển của quốc gia theo những nội dung, mục tiêu Nghị quyết 57 đề ra.

Kinh nghiệm từ thực tế

Những năm qua, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) triển khai nhiều chính sách nhằm thu hút và giữ chân giảng viên, nhà khoa học tài năng cả trong nước lẫn quốc tế. PGS.TS Phạm Trần Vũ - Phó Hiệu trưởng cho biết, chính sách này nhằm phát triển nghiên cứu khoa học và công nghệ.

Theo đó, nhà trường có chế độ đãi ngộ đối với giảng viên trong nước. Cụ thể, ngoài lương được điều chỉnh theo thâm niên công tác và quy định của Nhà nước, giảng viên được hưởng lương vị trí việc làm. Với giảng viên có học vị tiến sĩ được hưởng 18 triệu đồng/tháng. Giảng viên có học hàm phó giáo sư, giáo sư sẽ được hưởng lần lượt ở mức 18 - 33 triệu đồng/tháng.

Ước tính, mức thu nhập bình quân với giảng viên là tiến sĩ dao động từ 35 - 45 triệu đồng/tháng; phó giáo sư, giáo sư có mức thu nhập khoảng 85 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) chi trả phúc lợi như thưởng lễ, Tết, cuối năm với trung bình khoảng 20% lương cơ bản.

Đối với giảng viên quốc tế, PGS.TS Phạm Trần Vũ cho hay, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) áp dụng chính sách đãi ngộ với mức lương vị trí việc làm gấp 3 lần so với mức lương tương ứng của giảng viên người Việt Nam. Nhà trường cũng hỗ trợ 2 vé máy bay khứ hồi/năm; hỗ trợ ăn, ở trong 3 tháng đầu tiên và các thủ tục giấy tờ, hồ sơ khi làm việc tại trường.

“Với chính sách nêu trên, trường đặt mục tiêu mời 4 - 6 giảng viên quốc tế tham gia giảng dạy mỗi khóa ngành đào tạo. Qua đó giúp nâng cao chất lượng đào tạo và quốc tế hóa. Tính đến năm 2025, có hơn 140 giảng viên quốc tế công tác tại trường, với hơn 60 lượt mời giảng mỗi năm dưới hình thức trực tuyến và trực tiếp”, PGS.TS Phạm Trần Vũ cho hay, đồng thời khẳng định:

Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) chú trọng thu hút các nhà khoa học trẻ xuất sắc và các chuyên gia đầu ngành gia nhập đội ngũ giảng viên, nhằm đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển các công nghệ cốt lõi. Các chính sách này là một phần trong kế hoạch quốc tế hóa của trường, hướng tới việc xây dựng môi trường nghiên cứu khoa học và giáo dục đẳng cấp quốc tế.

“Thông qua các chính sách trên, chúng tôi không chỉ thu hút giảng viên và nhà khoa học có chất lượng cao mà còn tạo ra môi trường nghiên cứu sáng tạo và phát triển bền vững, góp phần nâng cao vị thế của trường trong cộng đồng giáo dục quốc tế”, PGS.TS Phạm Trần Vũ nhấn mạnh.

Liên quan đến chính sách thu hút nhân tài, đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) cho rằng, chúng ta không thể thu hút sinh viên tốt nghiệp xuất sắc hay nhà khoa học trẻ từ nước ngoài về làm việc với mức lương khởi điểm giống như công chức, viên chức hiện nay.

Cũng không thể yêu cầu một chuyên gia giỏi từ doanh nghiệp chuyển qua khu vực Nhà nước phải có đầy đủ các quy trình, thủ tục để trở thành công chức quản lý. Do đó, cần tạo ra cơ chế mở, thông thoáng và tháo gỡ được những vướng mắc, bất cập trong việc thu hút và trọng dụng người có tài năng trong hoạt động công vụ. Muốn vậy, phải làm rõ hơn chính sách trọng dụng và đãi ngộ cũng như nguồn lực tài chính để làm việc này.

Thay đổi để “bắt nhịp”

Nhìn nhận từ thực tế, GS.TS Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, các cơ sở giáo dục đại học phải thay đổi, điều chỉnh chiến lược phát triển để phù hợp chiến lược và chính sách phát triển của quốc gia theo những nội dung và mục tiêu Nghị quyết 57-NQ/TW. Nghị quyết đặt mục tiêu lấy chuyển đổi số, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là 3 mũi nhọn đột phá; trong đó, phát triển công nghệ cao, khoa học công nghệ là gốc, giá trị cốt lõi.

Để thực hiện thành công mục tiêu này, GS.TS Chử Đức Trình nhấn mạnh, các nhà khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu có vai trò then chốt. Song, nếu trường đại học không vào cuộc, không đổi mới quyết liệt thì giáo dục đại học không thay đổi và cất cánh được. Và như vậy, khoa học công nghệ, đất nước không thể phát triển như kỳ vọng của Nghị quyết 57.

“Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 là sự nhìn nhận, đánh giá đúng thực lực và vai trò của các cơ sở giáo dục đại học và khoa học, công nghệ trong phát triển kinh tế. Thời gian tới, chúng ta muốn nâng cao chỉ có cách duy nhất là thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, GS.TS Chử Đức Trình nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Đặng Hoài Bắc - Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, thực hiện Nghị quyết 57, mỗi trường đại học giống như xã hội thu nhỏ, từ nghiên cứu, đào tạo, sản xuất kinh doanh, đổi mới sáng tạo. Các trường có thế mạnh sẽ xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo để cán bộ, sinh viên, nhà khoa học trẻ có thể tham gia và trải nghiệm.

Thực tế, nhiều người có ý tưởng nhưng không biết trải nghiệm ở đâu. Vì thế, các trường đại học cần nhìn nhận sứ mệnh và trách nhiệm của mình để điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với chiến lược và chính sách phát triển của quốc gia theo những nội dung và mục tiêu mà Nghị quyết 57 đã đề ra.