Gửi bình luận
Dù số liệu từ các siêu thị cho thấy sức mua tiếp tục tăng hai chữ số, người dân đang chi tiêu theo hướng thực dụng hơn, ưu tiên hàng thiết yếu và tính toán kỹ từng khoản.
Những năm trước, chị Ngọc Ánh, ở phường Gia Định, TP HCM, thường dồn ngân sách vào cận Tết để mua thực phẩm, gia dụng và quần áo. Năm nay, chị chuyển sang mua rải rác từ các đợt khuyến mãi trong năm, có sản phẩm giảm 30-50%, thậm chí 80%. Nhờ vậy, riêng dịp Tết, chị chỉ chi khoảng 20 triệu đồng cho các mặt hàng thiết yếu, giảm 30% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tổng chi tiêu cả năm của gia đình vẫn tăng khoảng 10% do giá thực phẩm leo thang. "Hầu hết bữa ăn hàng ngày đều tăng khoảng 20% so với năm ngoái", chị nói.
Không chỉ thay đổi thời điểm mua sắm, nhiều gia đình cũng cơ cấu lại giỏ hàng. Chị Minh, ở phường Xuân Hòa, cho biết thu nhập tăng khoảng 10% nhưng chi phí điện, nước, học phí và sinh hoạt đều cao hơn, nên ngân sách Tết ưu tiên thực phẩm và bánh kẹo, còn quần áo được tiết giảm.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), thu nhập bình quân năm 2025 đạt khoảng 8,4 triệu đồng mỗi tháng, tăng 8,9% so với năm trước. CPI bình quân tăng 3,31%. Dù mặt bằng giá được kiểm soát, mức tăng chủ yếu rơi vào các khoản chi thường nhật như nhà ở, gas và ăn uống, khiến nhiều hộ gia đình phải điều chỉnh cơ cấu chi tiêu thay vì cắt giảm tuyệt đối.
Diễn biến tại các hệ thống bán lẻ ở TP HCM cho thấy, giỏ hàng đang nghiêng rõ về nhóm thiết yếu. Nhiều siêu thị ghi nhận thực phẩm, bánh kẹo và đồ uống tăng 20-30% so với tháng trước, trong khi quần áo và đồ gia dụng gần như đi ngang dù khuyến mãi sâu.
Theo ông Nguyễn Đức Toàn, Tổng giám đốc điều hành MM Mega Market Việt Nam, sức mua toàn hệ thống tăng 15-20% so với cùng kỳ, mỗi ngày đón 7.000-10.000 lượt khách; riêng thịt heo tăng khoảng 25%. WinCommerce cũng cho biết doanh thu toàn hệ thống tăng hơn 23% so với Tết năm trước, chủ yếu đến từ bánh kẹo, đồ uống và hàng tiêu dùng nhanh. Trước nhu cầu cao điểm, các nhà bán lẻ đã tăng sản lượng cung ứng 20-25% để bảo đảm nguồn hàng.
Những con số này cho thấy sức mua không suy giảm, nhưng động lực chính tập trung vào nhóm hàng thiết yếu thay vì các mặt hàng mang tính chi tiêu mở rộng.
Tại Hà Nội, xu hướng thận trọng thể hiện rõ cả ở trung tâm thương mại lẫn siêu thị. Ghi nhận tại các khu mua sắm ở Thanh Xuân, Cầu Giấy, Hoàng Mai cho thấy khu thời trang và mỹ phẩm thưa khách hơn so với khu thực phẩm và đồ uống.
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Giám đốc siêu thị GO! Thăng Long, cho biết sức mua tăng dần theo nhịp cận Tết nhưng giỏ hàng tập trung chủ yếu vào thực phẩm, đồ uống và nhóm tiêu dùng nhanh. Người tiêu dùng có xu hướng lập danh sách trước khi mua, so sánh giá và ưu tiên sản phẩm có khuyến mãi rõ ràng.
Ở nhóm hàng may mặc, CEO Coolmate Phạm Chí Nhu cho biết các dòng sản phẩm mặc đi chơi Tết tăng trưởng thấp hoặc chững lại. Trong khi đó, áo thun cơ bản, đồ mặc nhà và jeans giữ mức ổn định nhờ tính ứng dụng cao. Theo ông, người tiêu dùng năm nay ưu tiên "mua để dùng" thay vì "mua để có không khí Tết".
Một số nhà hàng tại Hà Nội ghi nhận lượng đặt tiệc tất niên không giảm mạnh, nhưng khách có xu hướng chọn thực đơn vừa phải và hạn chế món giá cao. Các chương trình giảm giá được triển khai sớm hơn để kích cầu.
Trên thương mại điện tử, xu hướng "chi tiêu thông minh" thể hiện qua tốc độ và thời điểm mua sắm. Theo Metric, từ 15/12/2025 đến 25/1/2026, doanh số trên Shopee và TikTok Shop đạt 67.700 tỷ đồng, tăng 9% so với 6 tuần trước đó; 542 triệu sản phẩm được tiêu thụ, tăng 5%. Chỉ trong 6 tuần cận Tết, doanh số đã xấp xỉ giai đoạn 9 tuần giáp Tết năm trước, cho thấy người tiêu dùng tập trung mua trong thời gian ngắn và tận dụng khuyến mãi.
Shopee cho biết các chương trình ưu đãi giúp người mua tiết kiệm tổng cộng 744 triệu USD; 92% đơn hàng được miễn phí vận chuyển; gần 14 triệu đơn được giao nhanh trong ngày hoặc hỏa tốc 4 giờ. Đơn hàng từ thương hiệu Việt tăng 30% so với cùng kỳ. Lazada ghi nhận tổng giá trị đơn hàng giữa tháng 1/2026 tăng 150% so với Tết năm ngoái, trong đó nhóm Nhà cửa đời sống tăng 120% và điện tử tăng 90% về số đơn.
Tổng mức bán lẻ tháng 1/2026 tăng 9,3% so với cùng kỳ; nếu loại trừ yếu tố giá thì tăng 6,3%. Sức mua vì thế vẫn duy trì đà tăng, nhưng tăng trưởng diễn ra trong trạng thái thận trọng hơn so với giai đoạn "mua bù" trước đây.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực - Thực phẩm TP HCM (FFA), cho rằng người tiêu dùng đang bước vào trạng thái "phòng thủ có kiểm soát". Theo bà, người dân không đóng băng chi tiêu mà chuyển sang tối ưu ngân sách, ưu tiên hàng thiết yếu và giá trị thực. Tại TP HCM, các hệ thống phân phối lớn ghi nhận lượng mua sắm tăng khoảng 15% so với ngày thường; tỷ lệ hàng Việt chiếm trên 90%, phản ánh xu hướng lựa chọn sản phẩm trong nước với mức giá hợp lý.
Theo bà Chi, xu hướng này sẽ tái định hình thị trường bán lẻ năm 2026 theo hướng cạnh tranh bằng giá trị thay vì hình thức. Doanh nghiệp phải tối ưu chi phí, kiểm soát chất lượng và minh bạch thông tin để giữ niềm tin người tiêu dùng. Những đơn vị đáp ứng đúng nhu cầu thực và giữ được mức giá hợp lý sẽ có lợi thế dài hạn.
Tết 2026, theo bà, vì thế không giảm chi tiêu, nhưng giảm cảm tính. Người dân vẫn mua sắm, song mỗi quyết định đều có tính toán. Và trong trạng thái "phòng thủ nhẹ" đó, thị trường đang chuyển sang một chu kỳ tiêu dùng thực chất hơn.
