Gửi bình luận
Dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Dân số đề xuất phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 07 tháng, chồng được nghỉ 10 ngày, kèm hỗ trợ tài chính và các chính sách khuyến sinh trong bối cảnh mức sinh giảm.
Chính phủ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Dân số, dự kiến cho phép lao động nữ sinh con thứ hai nghỉ thai sản 7 tháng từ ngày 1/7. Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ chi trả mức trợ cấp bằng 100% bình quân tiền lương đóng bảo hiểm 6 tháng liền kề trước khi người lao động nghỉ việc.
Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh trên toàn quốc đang giảm thấp dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ vào năm 2021 xuống còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024 và ở mức 1,93 con/phụ nữ năm 2025, ước khó đạt mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc vào năm 2030.
Sự sụt giảm này đặt ra thách thức lớn, dự báo nếu tiếp đà giảm, đến năm 2036 Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng và từ năm 2051 dân số sẽ bắt đầu tăng trưởng âm.
Trong đó, tại Điều 4 Dự thảo Nghị định dự kiến mức hỗ trợ tài chính khi sinh con như sau:
- Mức hỗ trợ tài chính khi sinh con: 2.000.000 đồng/người/lần sinh.
- Căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính quyền địa phương cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ quy định tại khoản 1 Điều này.
- Trường hợp người đồng thời thuộc nhiều đối tượng hưởng hỗ trợ tài chính khi sinh con khác nhau theo quy định tại điểm b, c, d khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 thì được hưởng tất cả các chế độ hỗ trợ tương ứng.
Phụ nữ khi sinh con là đối tượng được hưởng chính sách trợ cấp xã hội, thì vẫn được hưởng chính sách quy định tại Nghị định này.
Trước đó, Luật Dân số đã được thông qua với nhiều quy định mới liên quan đến truyền thông dân số, duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Luật quy định cá nhân và cặp vợ chồng có quyền tự quyết về số con, thời điểm và khoảng cách sinh con trên cơ sở sức khỏe, điều kiện kinh tế và trách nhiệm nuôi dạy con.
Để duy trì mức sinh thay thế, Luật quy định nhiều chính sách đáng chú ý.
Cụ thể, tại Điều 14 Luật Dân số 2025 quy định một số biện pháp để duy trì mức sinh thay thế bao gồm:
- Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 07 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con;
- Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người;
- Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế;
- Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi;
- Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 02 con đẻ trở lên;
- Biện pháp khác do Chính phủ quyết định.
So với quy định hiện hành được quy định tại Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh con như sau:
1. Đối với lao động nữ
- Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản của lao động nữ khi sinh con được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019, cụ thể:
+ Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng.
+ Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 02 trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
Trường hợp lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh con theo quy định tại khoản 4 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 thì được hưởng tiền lương của những ngày làm việc do người sử dụng lao động trả và tiếp tục được hưởng trợ cấp thai sản theo mức quy định tại Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024; người sử dụng lao động và người lao động có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho thời gian người lao động trở lại làm việc.
2. Đối với lao động nam
- Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội khi vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản như sau:
+ 5 ngày làm việc;
+ 7 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi;
+ Trường hợp vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày làm việc, từ sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 3 ngày làm việc;
+ Trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc.
+ Sinh ba trở lên phải phẫu thuật thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.
Lưu ý: Thời gian hưởng chế độ thai sản nêu trên có tính cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
Điều kiện, thủ tục hưởng chế độ được quy định như sau
- Phụ nữ khi sinh con là đối tượng được hưởng chính sách trợ cấp xã hội, thì vẫn được hưởng chính sách quy định tại dự thảo Nghị định.
- Lao động nữ sinh con, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con được nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh có một con đẻ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025.
- Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Hồ sơ đề nghị hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai gồm: Giấy xác nhận sinh con thứ hai theo Mẫu số 01 ban hành kèm theo dự thảo Nghị định và các giấy tờ khác theo theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
