Gửi bình luận
TPHCM từng tăng trưởng âm do ảnh hưởng đại dịch Covid-19 nhưng đã nhanh chóng phục hồi trong 5 năm, khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế cả nước.
Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2020 - 2025 đặt mục tiêu nhiệm kỳ 5 năm, thành phố trở thành đô thị thông minh, thành phố dịch vụ, công nghiệp theo hướng hiện đại, giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, động lực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Về kinh tế, thành phố hướng đến đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa trên địa bàn (GRDP) đạt 8% mỗi năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 8.500 USD.
Tuy nhiên, giai đoạn 2020 – 2021, TPHCM và cả nước đã gồng mình trải qua nhiều đợt dịch Covid-19, chịu ảnh hưởng nặng nề đến đời sống kinh tế - xã hội, tác động tiêu cực đến sức khỏe người dân, tạo ra những thách thức chưa từng có tiền lệ.
TPHCM là cửa ngõ giao lưu hội nhập quốc tế, 62% là hoạt động thương mại, dịch vụ nên chịu tổn thất nặng nề nhất. Năm 2021, kinh tế thành phố rơi vào suy thoái khi tăng trưởng âm 4,1% do chịu ảnh hưởng bởi các đợt giãn cách xã hội nghiêm ngặt. Giãn cách làm tê liệt hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, thương mại, gây gián đoạn chuỗi cung ứng.
Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân (chuyên gia kinh tế, Đại biểu Quốc hội TPHCM), ảnh hưởng của dịch Covid-19 được coi là “cú sốc” nặng nề trong gần 40 năm đổi mới của thành phố. Để vượt qua cú sốc này, cả hệ thống chính trị thành phố quyết tâm cao độ, cùng sự chung tay của người dân, đội ngũ y bác sĩ, cộng đồng doanh nghiệp... Kết quả, TPHCM đã vượt qua khó khăn, thách thức vô cùng lớn, chưa từng có tiền lệ của dịch bệnh.
Bước sang năm 2022, TPHCM dần phục hồi và lấy lại đà tăng trưởng, nhưng đến đầu năm 2023 lại tiếp tục đối mặt với những khó khăn, thách thức mới do tác động của tình hình thế giới và những vướng mắc, tồn đọng phức tạp kéo dài, các vụ án nghiêm trọng trên địa bàn và một số cán bộ, lãnh đạo bị kỷ luật.
Tuy nhiên, theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành sát sao của Trung ương, với ý chí quyết tâm của hệ thống chính trị, các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, thành phố đã vượt qua “cơn gió nghịch”. Tăng trưởng kinh tế TPHCM năm 2023 đạt 5,81%, năm 2024 đạt 7,17%, năm 2025 đạt 7,53%, chiếm 23% GDP cả nước.
Trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch Covid-19, TPHCM đã kịp thời đề xuất trung ương ban hành Nghị quyết 98 về cơ chế chính sách đặc thù phát triển thành phố, thay thế Nghị quyết 54.
Nghị quyết 98, có hiệu lực từ tháng 8/2023, đã tháo điểm nghẽn về thể chế giúp TPHCM vận hành tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) vào cuối năm 2024, sau 17 năm chờ đợi. Ngoài ra, các tuyến Vành đai 2, 3, 4 được triển khai; cơ chế đầu tư 10 tuyến Metro và đường sắt đô thị được khơi thông.
Thời gian gần đây, TPHCM đã động thổ, khởi công 4 công trình quy mô lớn như Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), Khu liên hợp thể thao quốc gia Rạch Chiếc, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 với tổng vốn khoảng 240.000 tỷ đồng.
Các công trình được kỳ vọng làm thay đổi diện mạo, góp phần phát triển đô thị TPHCM vào top 100 thành phố đáng sống trên thế giới theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Việc hợp nhất TPHCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã mở ra không gian phát triển mới, khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của khu vực về kinh tế, văn hóa, xã hội, hướng đến hình thành một cực tăng trưởng mới, đóng vai trò động lực cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Dựa vào các lộ trình tái cấu trúc không gian và chuyển đổi quản trị cho TPHCM mới, TS Nguyễn Minh Đỗi, Khoa Kinh tế và quản lý công Trường Đại học Mở TPHCM đề xuất, trong giai đoạn 2025 - 2030, thành phố cần chuyển từ mô hình đơn tâm sang đa tâm trong ranh giới hành chính mới.
Để làm được việc này, TS Đỗi cho rằng, TPHCM cần có các chiến lược và chính sách mạnh mẽ nhằm xây dựng các trung tâm chức năng gồm: trung tâm tài chính (trung tâm TPHCM cũ), công nghiệp công nghệ cao (Bình Dương), logistics và du lịch (Vũng Tàu), sáng tạo (Thủ Đức) và sinh thái (Cần Giờ), gắn với phát triển đô thị theo mô hình nén – thích ứng (compact and adaptive).
TPHCM cần nhanh chóng đầu tư hạ tầng để kết nối các khu vực của thành phố như hệ thống metro và đường vành đai, kết hợp với quy hoạch đất đai đồng bộ, áp dụng mô hình TOD quanh các trạm giao thông công cộng nhằm giảm áp lực lên các trung tâm.
Vấn đề quản trị phân cấp sẽ trao quyền tự chủ cho các trung tâm, với số hóa và tinh gọn bộ máy, hướng đến cơ chế điều phối đa trung tâm và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và người dân vào quá trình phát triển không gian thông qua các cơ chế hợp tác công – tư phù hợp.
TS Nguyễn Minh Đỗi cho rằng, công tác quy hoạch đô thị cho TPHCM trong giai đoạn mới cần ưu tiên tiếp cận đa trung tâm và đa tầng, gắn kết chặt chẽ với quy hoạch vùng và chiến lược liên kết toàn cầu.
Ở góc nhìn phát triển kinh tế tri thức, theo TS Phạm Thị Ngọc Dung (Đại học Kinh tế TPHCM), thành phố có mạng lưới trường đại học và viện nghiên cứu lớn, lực lượng lao động trẻ và năng động. Bên cạnh đó, nền tảng hạ tầng công nghệ của TPHCM đang được cải thiện nhanh chóng, và hệ sinh thái doanh nghiệp đa dạng.
TPHCM được hưởng lợi từ các cơ chế chính sách đặc thù của Trung ương. TS Dung cho rằng, đây là cơ hội để TPHCM có điều kiện thử nghiệm các mô hình phát triển mới trong lĩnh vực kinh tế số, kinh tế tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo...
Chuyên gia cho rằng, TPHCM có đầy đủ tiềm năng định vị như một trung tâm công nghệ tài chính (fintech), khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, logistics số, và trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) trong khu vực ASEAN.
