Trách nhiệm của ngân hàng trong lừa đảo qua mạng

“Ngân hàng quản lý không chặt chẽ, nhất là khâu quản lý thông tin cá nhân của khách. Tình trạng này đã diễn ra từ lâu nhưng đến giờ vẫn chưa thấy có giải pháp cụ thể nào. Ngân hàng chỉ biết khuyến khích, mời chào khách mở tài khoản giao dịch nhưng không quan tâm đến việc các tài khoản đó có thể bị kẻ xấu sử dụng để chiếm tiền của nạn nhân. Nếu lường trước được thì họ phải cùng nghiên cứu để đưa ra biện pháp hạn chế, không thể chỉ dựa vào cơ quan công an hoặc cảnh báo người tiêu dùng", TS. Minh nói. 

Trong khi đó, chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu thì cho rằng hiện rất khó để quy trách nhiệm của các ngân hàng trong các vụ lừa đảo như trên. Bởi hầu hết là nạn nhân thường chủ động, tự nguyện chuyển tiền từ tài khoản của mình đến một tài khoản khác sau khi bị thúc ép, đe dọa hoặc dụ dỗ.

“Có chăng là ngân hàng phải quản lý kỹ lưỡng hơn hoạt động mở tài khoản, có nhiều bước xác minh xác thực hoạt động của tài khoản nhằm hạn chế hành vi của kẻ xấu. Hay những trường hợp làm giả website, fanpage…của ngân hàng thì họ mới có trách nhiệm phối hợp xử lý”, ông Hiếu nêu ý kiến.

Ở góc nhìn pháp lý, luật sư Diệp Năng Bình, trưởng văn phòng luật sư Tinh thông luật, phân tích, hiện nay, có vô số hình thức lừa đảo qua mạng để đánh cắp tài sản trong ngân hàng của người dân.

“Trong đa số trường hợp, ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian giao dịch. Mục đích giao dịch là gì ngân hàng không được biết. Vì vậy, trong trường hợp này ngân hàng không phải chịu trách nhiệm về vấn đề này. Tuy nhiên, ngân hàng sẽ phải phối hợp cung cấp các thông tin khi có yêu cầu của cơ quan điều tra.

Trong trường hợp nếu căn cứ phát hiện ngân hàng để lộ thông tin khách hàng thì ngân hàng phải chịu trách nhiệm theo Nghị định 117/2018/NĐ-CP. Đồng thời, người bị hại cũng có quyền yêu cầu ngân hàng bồi thường thiệt hại do việc làm lộ thông tin của khách hàng", luật sư Bình nói.

Theo ông Bình, việc lừa đảo qua mạng có thể được xác định là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng lừa đảo sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo các quy định của điều 174 Bộ Luật hình sự 2015.

Liên quan đến vấn đề này, trả lời VTC News, đại diện một ngân hàng lớn thông tin: Ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian, mọi thông tin giao dịch giữa các tài khoản là hoàn toàn bảo mật. Việc cảnh báo người dân thông qua tin nhắn hay các hình thức khác cũng là việc của cơ quan chức năng có thẩm quyền.

“Theo thông tin chúng tôi biết, có nhiều trường hợp mở tài khoản ngân hàng không nhằm mục đích giao dịch mà để trao đổi tài khoản đó để lấy về các lợi ích khác. Đây là một trong những cách mà kẻ lừa đảo có được trong tay tài khoản ngân hàng để thực hiện hành vi lừa đảo. Vì thế, ngân hàng càng khó kiểm soát”, vị này thông tin thêm.

Để hạn chế tình trạng bị lừa đảo qua mạng, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng phải rất cẩn trọng với những hoạt động giao dịch hàng hóa thông qua ngân hàng, nâng cao cảnh giác trước mọi quyết định chuyển tiền trực tuyến cho bất kỳ ai. Hơn ai hết, trước khi ngân hàng vào cuộc và được pháp luật bảo vệ thì bản thân người dùng phải tự bảo vệ tài sản của mình. Để lấy lại tài sản bị mất, người bị hại có thể làm đơn Tố giác tội phạm đến Cơ quan Công an nơi bị hại đã chuyển tiền hoặc biết nơi cư trú, làm việc của cá nhân đó.

Cơ quan chức năng cảnh báo kẻ xấu thường lợi dụng công nghệ AI để tạo ra hình ảnh sao chép giọng nói để tạo ra những cuộc gọi giả và lừa tiền người thân, gia đình của tài khoản bị hack. Đặc điểm của những cuộc gọi như vậy thường có tín hiệu không ổn định, hình ảnh không rõ ràng.

Khi gặp những tình huống như vậy, đầu tiên người dân cần bình tĩnh. Sau đó cố gắng xác minh từ những nguồn khác và nên gặp trực tiếp, hoặc tiếp cận nhanh nhất tới hiện trường, địa điểm xảy ra nếu có thể. 

Trường hợp không có căn cứ rõ ràng, người dân tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu của đối tượng để phòng ngừa việc bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. 

Công Hiếu