Gửi bình luận
Tại Bộ Quốc phòng, trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là công nghệ ưu tiên hàng đầu để hiện đại hóa vũ khí trang bị, nâng cao năng lực chỉ huy và bảo vệ chủ quyền trên các không gian.
Mới đây, tại hội thảo khoa học quốc gia "Trí tuệ nhân tạo cho mật mã và an toàn thông tin" tổ chức mới đây, Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng, Trưởng phòng Phát triển phần mềm Viện Nghiên cứu 486, Bộ Tư lệnh 86, Bộ Quốc phòng đã chia sẻ những kết quả bước đầu trong ứng dụng AI phục vụ chuyển đổi số. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số của Bộ Quốc phòng.
Theo Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng, AI đang trải qua giai đoạn phát triển bùng nổ, với tốc độ người sử dụng nhanh hơn cả máy tính cá nhân hay Internet. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh đã đạt được tỷ lệ ứng dụng gần 53% trong toàn bộ dân số chỉ trong vòng 3 năm, theo như thông tin được cung cấp bởi báo cáo thường niên về chỉ số AI năm 2026 của Đại học Stanford, Mỹ.
Công nghệ AI hiện nay, đặc biệt là các mô hình nền tảng đã đạt hoặc vượt ngưỡng của con người trong nhiều lĩnh vực như suy luận đa, giải toán quốc tế và lập trình phần mềm. Trên thế giới, các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc đang dẫn đầu cuộc đua làm chủ công nghệ này, với khoảng cách về hiệu suất giữa hai quốc gia đang dần được thu hẹp đáng kể.
Trong lĩnh vực quân sự, AI đã trở thành nhân tố then chốt làm thay đổi bản chất chiến tranh hiện đại. Điển hình là trong xung đột Nga-Ukraine, các hệ thống thiết bị bay không người lái tích hợp AI (AI-enabled Drone) đã tăng độ chính xác từ 30-50% lên tới 80%, đồng thời dữ liệu chiến trường khổng lồ đang liên tục được thu thập để huấn luyện các hệ thống tự trị.
Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến năm 2030, xác định lộ trình đưa AI trở thành công cụ hiệu quả trong xây dựng và phát triển đất nước. Trong Bộ Quốc phòng, AI được xác định là công nghệ ưu tiên hàng đầu để hiện đại hóa vũ khí trang bị, nâng cao năng lực chỉ huy và bảo vệ chủ quyền trên các không gian.
Bộ Quốc phòng đã tập trung nguồn lực lớn để phát triển hạ tầng số đồng bộ, coi đây là tiền đề bắt buộc để triển khai các dự án AI quy mô lớn. Bên cạnh đó, xây dựng và duy trì cập nhật thường xuyên 58 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dùng trong trong toàn quân, tạo nguồn tài nguyên dồi dào cho việc huấn luyện AI.
Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái số các ngành, nền tảng AI Hub làm nền tảng số dùng chung. Cho phép thông minh hóa nghiệp vụ, hỗ trợ lãnh đạo, chỉ huy; tích hợp AI và hệ thống mô phỏng, huấn luyện; phân tích tình huống tự động hóa chỉ huy; rút ngắn thời gian xử lý thông tin phức tạp.
Trong công tác đào tạo nhân lực, Bộ Quốc phòng liên tục chú trọng tuyển dụng và bồi dưỡng nguồn nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao, có khả năng làm chủ các công nghệ AI cốt lõi; đẩy mạnh phát triển các trung tâm, viện nghiên cứu chuyên sâu về AI; thành lập mới Trung tâm nghiên cứu trọng điểm về trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu trong Bộ Quốc phòng; thúc đẩy "Bình dân học vụ số" hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực làm chủ công nghệ mới.
Riêng với Bộ Tư lệnh 86, kết quả triển khai ứng dụng AI phục vụ chuyển đổi số là việc tham gia trực tiếp triển khai và khai thác Trung tâm Dữ liệu Bộ Quốc phòng miền Bắc, bảo đảm an ninh hệ thống cơ sở dữ liệu trọng yếu; đưa vào sử dụng Hệ thống Quản lý văn bản tích hợp chữ ký số, phòng họp thông minh phục vụ chuyển đổi số…
Đồng thời, phát triển Hệ thống thông tin chỉ đạo điều hành (phần mềm dùng chung trong Bộ Quốc phòng với tính năng đăng nhập một lần (SSO), chữ ký số, quản lý nhiệm vụ tập trung; Ứng dụng Al phát triển Hệ thống Thư ký ảo cho phép tự động ghi chép và tóm tắt nội dung hội nghị; Trợ lý ảo phục vụ tra cứu, hỏi đáp các thông tin liên quan tới các hoạt động nghiệp vụ trong quân sự quốc phòng;…
Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng nhấn mạnh, ứng dụng Al cần được triển khai như một quá trình chuyển đổi năng lực tổng thể, trong đó dữ liệu, hạ tầng và nền tảng số là điều kiện tiên quyết. Trong môi trường quân sự, hiệu quả cần được đánh giá thông qua khả năng nâng cao chất lượng chỉ huy, rút ngắn thời gian xử lý thông tin, hỗ trợ ra quyết định và tối ưu nguồn lực…
Tuy nhiên, các thách thức về độ tin cậy là rất lớn khi AI vẫn gặp tình trạng "ảo giác", đưa ra câu trả lời sai đầy tự tin mà không có giải thích logic.
Mặc dù vậy, AI đóng vai trò cốt lõi trong việc nâng cao hiệu quả quản lý thông qua các hệ thống hỗ trợ ra quyết định, giúp chỉ huy tích hợp lượng thông tin khổng lồ một cách nhanh chóng trong các tình huống mang tính sống còn. Trong xây dựng hạ tầng số và an ninh mạng, AI giúp phát hiện sớm các mối đe dọa, phân tích mã độc và tự động hóa các quy trình bảo đảm hậu cần, kỹ thuật.
Để đẩy mạnh AI trong công tác chuyển đổi số Bộ Quốc phòng, Trung tá, TS Nguyễn Thế Hùng cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị dữ liệu, tạo nền tảng triển khai Al thống nhất trong Bộ Quốc phòng; ưu tiên đầu tư hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và nền tảng dùng chung phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai Al.
Song song với đó, cần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số theo nguyên tắc tập trung, liên thông và khai thác hiệu quả giữa các hệ thống. Phát triển đội ngũ cán bộ chuyên sâu về Al, dữ liệu và chuyển đổi số theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ và nghiệp vụ; ưu tiên các ứng dụng Al có hiệu quả thực tiễn rõ ràng, có khả năng đánh giá và nhân rộng, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ làm tiêu chí trọng tâm.
