Bác sĩ Việt Đức: Đứng top Match Day, chọn được ngành “hot” chỉ là khởi đầu

Từng tư vấn cho nhiều bác sĩ trước Match Day, BSCKII Ngô Đậu Quyền, Khoa Phẫu thuật Tiết niệu, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho rằng việc lựa chọn chuyên ngành cần được nhìn từ nhiều yếu tố.

Match Day đã thay đổi cách bác sĩ trẻ chọn chuyên ngành

Trước khi Match Day xuất hiện, thí sinh dự thi bác sĩ nội trú phải đăng ký chuyên ngành từ trước kỳ thi. Vì vậy, ngoài nguyện vọng nghề nghiệp, mỗi người còn phải cân nhắc mức độ cạnh tranh ở ngành mình lựa chọn.

Nhớ lại giai đoạn trước năm 2016, BS Quyền cho biết thí sinh thường phải tìm hiểu khá kỹ những người có khả năng cùng đăng ký vào một chuyên ngành.

“Để tăng khả năng trúng tuyển nội trú, thí sinh phải xem những người cùng đăng ký là ai? Chuyên ngành mình yêu thích nhất là gì? Lựa chọn thứ hai ra sao?... Từ đó cân đối khả năng của bản thân”, ông nhớ lại.

Trong cơ chế cũ, khi nhiều thí sinh có kết quả học tập tốt cùng đăng ký một ngành, mức độ cạnh tranh sẽ tăng lên. Trong khi đó, một số chuyên ngành khác có thể chưa tuyển đủ chỉ tiêu.

“Có trường hợp không trúng tuyển vào chuyên ngành yêu thích nên chuyển sang lĩnh vực khác còn chỉ tiêu. Cũng có người không đỗ bác sĩ nội trú nhưng vẫn tiếp tục theo chuyên ngành đã chọn và gắn bó với lĩnh vực đó cho đến nay”, BS Quyền cho biết.

Từ năm 2016, phương thức lựa chọn chuyên ngành thay đổi khi Match Day được triển khai. Thí sinh dự thi trước, sau đó những người đạt điều kiện được xếp theo thứ tự kết quả. Người có thứ hạng cao hơn được quyền lựa chọn trước trong số các chuyên ngành còn chỉ tiêu.

Số suất còn lại của từng chương trình được cập nhật trong quá trình lựa chọn. Cách tổ chức này giúp thí sinh biết rõ tình trạng chỉ tiêu ở thời điểm đưa ra quyết định, đồng thời công khai thứ tự lựa chọn theo kết quả thi.

“Người ta có thể không nhìn thấy toàn bộ những thay đổi trong quá trình đào tạo bác sĩ nội trú nhưng lại rất ấn tượng với hình ảnh các bác sĩ trẻ công bố chuyên ngành trước một hội trường đông người”, vị chuyên gia nhận định về dấu ấn của Match Day trong phương thức lựa chọn chuyên ngành.

Theo ông, trong bối cảnh chế độ đãi ngộ dành cho bác sĩ nội trú còn nhiều khác biệt so với các nước phát triển, khoảnh khắc được công nhận và cổ vũ cũng có ý nghĩa nhất định đối với những người vừa trải qua một kỳ thi nhiều áp lực.

Ngược lại, chính tính công khai và sự chú ý dành cho Match Day cũng khiến một quyết định nghề nghiệp vốn phức tạp được cô đọng trong vài phút trên sân khấu.

Ngoại khoa hấp dẫn nhưng không dành cho tất cả

Ngoại khoa là lĩnh vực điều trị bằng các phương pháp can thiệp, trong đó phẫu thuật giữ vai trò quan trọng. Công việc của bác sĩ không chỉ giới hạn trong phòng mổ mà còn bao gồm đánh giá người bệnh, lựa chọn phương án điều trị, theo dõi sau phẫu thuật và xử trí biến chứng.

Để trở thành một phẫu thuật viên có thể làm việc độc lập, bác sĩ phải trải qua quá trình đào tạo và thực hành lâm sàng kéo dài. Tại kỳ tuyển sinh bác sĩ nội trú năm 2026 của Trường Đại học Y Hà Nội, Ngoại khoa có 15 chỉ tiêu.

Trong khi đó, nhiều chuyên ngành khác cũng có nhu cầu đào tạo và sức hút riêng. Nội khoa có số lượng chỉ tiêu lớn hơn, còn Sản phụ khoa, Nhi khoa, Chẩn đoán hình ảnh, Ung thư, Gây mê hồi sức, Da liễu cùng nhiều lĩnh vực chuyên sâu tiếp tục được các thí sinh lựa chọn.

Sự phân bổ này cho thấy hoạt động khám, chữa bệnh cần sự phối hợp của nhiều chuyên khoa.

Ngay trong một ca phẫu thuật, kết quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào phẫu thuật viên mà còn có sự tham gia của bác sĩ gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, giải phẫu bệnh, hồi sức và các bộ phận liên quan.

Từ nhiều năm làm việc trong lĩnh vực Ngoại khoa, BS Quyền cho rằng chuyên ngành này thường tạo ấn tượng mạnh bởi tính trực quan của công việc.

“Ngoại khoa trong một bệnh viện có thể không phải là nơi tiếp nhận nhiều người bệnh nhất hoặc tạo ra nguồn thu lớn nhất. Tuy nhiên, một ca đại phẫu hoặc một kỹ thuật phức tạp thường nhận được sự quan tâm lớn từ người bệnh và giới chuyên môn”, ông phân tích.

Theo vị chuyên gia, hình ảnh những ca mổ kéo dài, kỹ thuật khó hay phẫu thuật viên làm việc dưới ánh đèn phòng mổ dễ tạo sức hút với người trẻ. Tuy nhiên, sự hấp dẫn về hình ảnh nghề nghiệp chưa phản ánh đầy đủ đặc thù công việc và những yêu cầu mà bác sĩ phải theo đuổi trong thời gian dài.

Với mỗi chuyên ngành, sự phù hợp còn phụ thuộc vào năng lực, tính cách, khả năng thích nghi với cường độ công việc và định hướng nghề nghiệp của từng người.

Một lựa chọn ngắn cần sự chuẩn bị dài

Tại Match Day, mỗi thí sinh chỉ có một khoảng thời gian ngắn để công bố chuyên ngành. Tuy nhiên, quyết định này có thể gắn với nhiều năm đào tạo, thực hành và con đường nghề nghiệp sau đó.

Theo BS Quyền, đây là lựa chọn không dễ dàng với những bác sĩ vừa tốt nghiệp, bởi mức độ trải nghiệm lâm sàng và sự hiểu biết về từng chuyên ngành ở mỗi người còn khác nhau.

“Một bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp, kinh nghiệm lâm sàng chưa nhiều, lại phải đưa ra quyết định trong một không gian có nhiều áp lực. Việc lựa chọn chưa phù hợp hoàn toàn có thể xảy ra”, ông nhận định.

Vị chuyên gia nhấn mạnh, một lựa chọn chưa phù hợp không đồng nghĩa chuyên ngành đó tốt hay không tốt.

“Mỗi người có hoàn cảnh, năng lực, cá tính và mục tiêu khác nhau. Một lựa chọn phù hợp với người này chưa chắc phù hợp với người khác”, BS Quyền phân tích.

Cũng vì vậy, mỗi mùa Match Day, ông vẫn nhận được nhiều đề nghị tư vấn từ các bác sĩ trẻ. Trong đó, có những người ban đầu hướng đến Ngoại khoa nhưng sau khi tìm hiểu kỹ hơn đã lựa chọn một chuyên ngành khác.

“Điều khiến tôi tự hào không phải là việc một thí sinh có thứ hạng cao chọn Ngoại khoa. Có những bác sĩ sau khi trao đổi đã từ bỏ sức hút của Ngoại khoa để chuyển sang một lĩnh vực khác. Đến nay, họ vẫn hài lòng và phát triển tốt với lựa chọn đó”, ông chia sẻ.

Từ những trường hợp này, vị chuyên gia cho rằng vấn đề cần quan tâm không chỉ nằm ở hình thức tổ chức Match Day mà còn ở quá trình định hướng nghề nghiệp trước khi lựa chọn và sự hỗ trợ dành cho bác sĩ trong suốt thời gian đào tạo.

“Điều quan trọng hơn là chúng ta sẽ đào tạo, định hướng nghề nghiệp và hỗ trợ các em trong quá trình học nội trú ra sao. Nếu lựa chọn phù hợp, các em có điều kiện phát triển tốt hơn. Nếu nhận ra lựa chọn chưa phù hợp, các em cũng cần có cơ hội tìm một hướng đi thích hợp hơn”, BS Quyền nhận định.

Theo BS Quyền, mỗi chuyên ngành đều có vai trò riêng trong hệ thống y tế. Việc một lĩnh vực được lựa chọn sớm hoặc nhận nhiều sự chú ý trong một mùa tuyển sinh không trở thành thước đo cho giá trị nghề nghiệp.