Cục Điện ảnh: Chưa có cơ sở kết luận “Hoàng hậu cuối cùng” làm sai lịch sử

Giữa bối cảnh dòng phim lịch sử thu hút sự quan tâm của khán giả Việt, tác phẩm Hoàng hậu cuối cùng của đạo diễn Bảo Nhân - Nam Cito nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý ngay từ khi công bố những hình ảnh đầu tiên.

Dù chưa ra rạp, bộ phim đã gây nhiều tranh luận về mức độ chính xác trong việc tái hiện các nhân vật lịch sử, cũng như tạo hình, phục trang của Nam Phương Hoàng hậu, Hoàng thái hậu và một số nhân vật thuộc triều Nguyễn.

Nhiều khán giả cũng bày tỏ băn khoăn về khả năng hư cấu, kịch tính hóa một số tình tiết có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận lịch sử. Các yếu tố như lời thoại, lễ nghi, nếp sống, gia phong và bối cảnh văn hóa thời Nguyễn cũng được đem ra thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn.

Đáng chú ý, ngày 19/7, một nhóm có tên "Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam" đăng tải văn bản thông cáo với nội dung "yêu cầu và đề nghị tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật, điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn”.

Tuy không nhắc đích danh Hoàng hậu cuối cùng, thông cáo của hội đồng đã đề cập đến "một số tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn", trong đó có các chi tiết liên quan đến vua Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung.

Theo văn bản, cách xây dựng hình tượng và một số tình tiết trong các tác phẩm này đã làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ khiến công chúng có nhận thức chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác về nhân vật và bối cảnh lịch sử.

Bày tỏ quan điểm của Cục Điện ảnh trước vấn đề này, ông Đặng Trần Cường - Cục trưởng Cục Điện ảnh - cho biết, đến thời điểm này, Cục chưa có cơ sở để đưa ra bất kỳ kết luận nào về bộ phim Hoàng hậu cuối cùng, bởi tác phẩm chưa hoàn thành và chưa được trình Hội đồng thẩm định theo quy định của Luật Điện ảnh.

“Quan điểm của chúng tôi là mọi tác phẩm điện ảnh phải được đánh giá trên cơ sở xem đầy đủ toàn bộ bộ phim. Việc nhận xét hoặc kết luận khi chưa tiếp cận toàn bộ tác phẩm sẽ khó bảo đảm tính khách quan, công bằng đối với nhà làm phim cũng như công chúng.

Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó điện ảnh được xác định là một ngành công nghiệp sáng tạo. Việc khai thác các nhân vật, sự kiện hoặc bối cảnh lịch sử làm chất liệu sáng tác là hoạt động bình thường của điện ảnh Việt Nam và thế giới.

Tuy nhiên, quyền tự do sáng tạo nghệ thuật luôn phải đi cùng với trách nhiệm tôn trọng lịch sử, văn hóa và các giá trị được pháp luật bảo vệ”, ông Cường nhấn mạnh.

Người đứng đầu Cục Điện ảnh cho rằng, đối với những bộ phim sử dụng trực tiếp tên tuổi các nhân vật lịch sử hoặc khai thác các sự kiện lịch sử có ảnh hưởng lớn đến xã hội, Hội đồng thẩm định sẽ xem xét rất kỹ trên nhiều phương diện, từ nội dung, bối cảnh, cách thể hiện đến tác động xã hội của tác phẩm, bảo đảm việc đánh giá được thực hiện khách quan, toàn diện và đúng quy định của Luật Điện ảnh.

Ông Cường chia sẻ: “Cục Điện ảnh ghi nhận và tôn trọng các ý kiến của các tổ chức, các nhà nghiên cứu, các dòng tộc và công chúng quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc, trong đó có ý kiến của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam”.

Theo Cục trưởng, đây là những thông tin tham khảo đáng lưu ý trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc phổ biến bộ phim sẽ được đưa ra trên cơ sở kết quả thẩm định của Hội đồng và các quy định của pháp luật.

“Cục Điện ảnh không đánh giá một bộ phim bằng dư luận, cũng không bảo vệ một bộ phim bằng cảm tính. Mọi quyết định đều được thực hiện trên cơ sở quy định của pháp luật”, ông Đặng Trần Cường chia sẻ thêm.

Trước một số ý kiến cho rằng bộ phim Hoàng hậu cuối cùng đã làm sai lệch lịch sử, Cục trưởng Đặng Trần Cường nói: “Ở thời điểm này, chưa có cơ sở để khẳng định bộ phim có làm sai lệch lịch sử hay không, bởi tác phẩm chưa hoàn thành và chưa được Hội đồng thẩm định xem xét theo quy định của Luật Điện ảnh”.

Theo ông Cường, điện ảnh là một ngành công nghiệp sáng tạo. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, nhiều tác phẩm được xây dựng trên cơ sở lấy cảm hứng từ lịch sử, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc được phép xuyên tạc lịch sử.

Một nền điện ảnh muốn phát triển cần khuyến khích các nhà làm phim mạnh dạn khai thác những đề tài khó, trong đó có đề tài lịch sử. Tuy nhiên, chính vì đây là lĩnh vực nhạy cảm nên mọi tác phẩm phải được đánh giá trên cơ sở tác phẩm hoàn chỉnh, trong bối cảnh tổng thể của bộ phim và theo các tiêu chí được quy định trong Luật Điện ảnh.

“Kết luận cuối cùng chỉ được đưa ra sau khi Hội đồng thẩm định xem xét đầy đủ tác phẩm và đánh giá theo đúng các tiêu chí của Luật Điện ảnh. Đây là nguyên tắc nhất quán mà Cục Điện ảnh áp dụng đối với tất cả các bộ phim, không riêng Hoàng hậu cuối cùng", ông Cường nhấn mạnh.