Đào tạo nhân lực y tế cần chuyển từ kiến thức sang năng lực thực hành

Đào tạo dựa trên năng lực, tăng cường thực hành

Ngày 9–10/10, tại Hà Nội, Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) tổ chức Hội nghị khoa học sức khỏe năm 2026 với chủ đề “Chăm sóc sức khỏe toàn diện trong kỷ nguyên số”. Sự kiện hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập HUBT, đồng thời đánh dấu 10 năm hình thành và phát triển của Khối Sức khỏe.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Dương Châu – Phó Hiệu trưởng phụ trách HUBT – nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của nghiên cứu khoa học trong chiến lược phát triển Khối Sức khỏe.

Các đề tài, bài báo và công trình nghiên cứu từng bước gia tăng, hướng tới giải quyết những vấn đề thực tiễn trong chăm sóc sức khỏe và ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ.

Trong hai ngày, hội nghị dự kiến giới thiệu, thảo luận 59 báo cáo khoa học tại phiên toàn thể và các phiên chuyên đề, với sự tham gia của các báo cáo viên trong nước và quốc tế. Theo PGS.TS Phạm Dương Châu, đây là diễn đàn trao đổi học thuật, đồng thời tạo cơ hội để sinh viên tiếp cận kiến thức mới, học hỏi kinh nghiệm chuyên gia và nâng cao ý thức trách nhiệm nghề nghiệp.

Đây cũng là dịp để sinh viên tiếp cận kiến thức cập nhật, học hỏi kinh nghiệm từ các chuyên gia, nuôi dưỡng tinh thần nghiên cứu khoa học và nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người cán bộ y tế trong tương lai.

PGS.TS Phạm Dương Châu cho biết, mục tiêu của nhà trường là đào tạo người làm nghề có chuyên môn, y đức và trách nhiệm với cộng đồng. Việc mở rộng đào tạo sức khỏe không đơn thuần là tăng quy mô mà gắn với trách nhiệm xã hội của cơ sở giáo dục.

Thời gian tới, HUBT tiếp tục chuẩn hóa chương trình đào tạo gắn với thực hành lâm sàng, đầu tư đội ngũ và cơ sở thực hành, tăng cường hợp tác với các bệnh viện, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đóng góp thiết thực hơn cho hệ thống chăm sóc sức khỏe”.

Ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe

Tham luận về “Tích hợp mô phỏng vào chương trình đào tạo dựa trên năng lực trong khối ngành sức khỏe”, PGS.TS Nguyễn Hoàng Long – Giám đốc Trung tâm Mô phỏng y khoa, Viện Khoa học sức khỏe, Trường Đại học VinUni – cho rằng, mục tiêu đào tạo cần cụ thể hóa thành năng lực người học phải đạt sau mỗi bài học, học phần và toàn bộ chương trình. Đào tạo không chỉ trang bị kiến thức mà còn phải xác định rõ sinh viên có thể thực hiện những gì và đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp ra sao.

Để thực hiện, cơ sở đào tạo cần rà soát chương trình, xác định năng lực theo từng năm học và phân bổ nhiệm vụ phù hợp cho các học phần. Mỗi hoạt động mô phỏng phải có mục tiêu rõ ràng, gắn với chuẩn đầu ra.

Với năng lực giao tiếp, sinh viên năm thứ nhất cần biết chào hỏi, giới thiệu bản thân và giao tiếp lịch sự với người bệnh. Năm thứ hai tập trung rèn kỹ năng lắng nghe, hỏi bệnh và phản hồi phù hợp.

Đến năm thứ ba, người học cần biết truyền đạt thông tin, thông báo tin xấu, thể hiện sự đồng cảm và xử lý tình huống khó. Năm thứ tư hướng tới năng lực phối hợp trong nhóm chăm sóc, giao tiếp đa văn hóa và làm việc liên chuyên ngành.

Theo chuyên gia, năng lực cần được phát triển theo lộ trình, từ kỹ năng cơ bản đến xử lý tình huống phức tạp, thay vì đào tạo rời rạc.

Việc lựa chọn hình thức mô phỏng cũng phải phù hợp với năng lực cần hình thành. Mô hình chuyên dụng có thể hỗ trợ thực hành xử trí phản vệ; mô hình kỹ năng phục vụ thực hành tiêm hoặc đặt nội khí quản; bệnh nhân chuẩn hóa phù hợp với tình huống tư vấn thai kỳ; mô phỏng liên chuyên ngành giúp rèn luyện phối hợp cấp cứu đa chấn thương.

PGS.TS Nguyễn Hoàng Long lưu ý, không nên lạm dụng mô hình công nghệ cao khi chưa cần thiết. Kịch bản mô phỏng phải sát thực tế lâm sàng, thống nhất với mục tiêu học tập và chuẩn đầu ra; đồng thời cần có sự điều phối tổng thể để bảo đảm các hoạt động kết nối thành tiến trình đào tạo nhất quán.

Bên cạnh đổi mới đào tạo, hội nghị đề cập các hướng ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe. Với lĩnh vực y học giấc ngủ, GS.TS.BS Dương Quý Sỹ – Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực Việt Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Lâm Đồng – nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng hệ sinh thái y học giấc ngủ số dựa trên bằng chứng, tăng cường hợp tác quốc tế và tích hợp chăm sóc giấc ngủ vào chiến lược phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Các thách thức cần giải quyết gồm chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin, đạo đức ứng dụng AI và chuẩn hóa chuyên môn.

TS Shiw Shin Yeen – Giám đốc Nghiên cứu Ban Brain Science Academy – đề cập các chỉ số đánh giá trạng thái não bộ, gồm mức độ chú ý, tập trung, kích hoạt và điện thế não; cùng các chỉ số về thư giãn, xu hướng lo âu, trầm cảm, khả năng chịu đựng căng thẳng và sự cân bằng giữa hai bán cầu não.

Các tham luận cho thấy việc kết nối nghiên cứu khoa học, đổi mới đào tạo và ứng dụng công nghệ là hướng tiếp cận quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, đồng thời giúp người học phát triển năng lực chuyên môn và kỹ năng thực hành đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp trong bối cảnh mới.