Gửi bình luận
Dạng thức đề thi tuyển sinh lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn được công bố trên website của nhà trường ngày 20/3 nêu rõ ngữ liệu của đề thi môn văn nằm ngoài sách giáo khoa.
Cụ thể, dạng thức đề thi tuyển sinh lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm học 2026-2027 do Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, ban hành.
Dạng thức đề này là căn cứ để xây dựng đề thi.
Dạng thức đề thi môn ngữ văn chung vào lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn được Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn ban hành vào ngày 20/3 (Ảnh chụp màn hình).
Ở môn ngữ văn chung, dạng thức đề thể hiện rõ các thông tin về thời gian làm bài (120 phút), dạng câu hỏi, thang điểm, cấu trúc chi tiết đề thi, nội dung kiến thức... Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn quy định rõ phạm vi kiến thức của đề thi thuộc chương trình giáo dục phổ thông môn ngữ văn từ lớp 6 tới lớp 9 và chủ yếu là lớp 9.
Đồng thời, ngữ liệu sử dụng trong đề thi nằm ngoài sách giáo khoa ngữ văn bậc THCS hiện hành.
Tuy nhiên, như báo Dân trí phản ánh trước đó, nhiều giáo viên đã chỉ ra các lỗi sai của đề, bao gồm việc ngữ liệu trong đề - bài thơ "Lá đỏ" của Nguyễn Đình Thi - thuộc sách giáo khoa ngữ văn lớp 8 bộ Kết nối. Điều này sai với dạng thức đề thi đã công bố nói trên.
Đề thi môn ngữ văn chung sử dụng ngữ liệu là bài thơ "Lá đỏ" trong sách giáo khoa ngữ văn 8 bộ Kết nối.
Bên cạnh đó, việc dùng ngữ liệu sách giáo khoa để ra đề là trái với cách thức đánh giá được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo nhận định của nhiều chuyên gia.
Bên cạnh đó, bà Thái Thị Thanh Huyền, Tổ trưởng bộ môn Ngữ văn, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh, người sáng lập diễn đàn Văn chương mạn đàm, cũng chỉ ra lỗi sai cơ bản khác là lệnh hỏi ở câu số 3 đã vi phạm quy định về nội dung kiến thức trong dạng thức đề thi đã ban hành.
Cụ thể, cô Huyền cho biết, nội dung về "nhân vật trữ tình" nằm trong chương trình ngữ văn lớp 10, trong khi dạng thức đề nêu rõ phạm vi kiến thức từ lớp 6 đến lớp 9.
"Chưa nói tới việc lệnh hỏi sai về tri thức khi người ra đề cho rằng "em gái tiền phương" là nhân vật trữ tình của bài thơ, chỉ xét về phạm vi kiến thức, đề đã sai với quy định", cô Huyền nêu quan điểm.
"Em gái tiền phương là đối tượng trữ tình, hoặc là nhân vật trong thơ trữ tình. Nhân vật trữ tình phải là chủ thể bộc lộ bày tỏ tình cảm, cụ thể trong bài thơ này là người chiến sĩ trên đường hành quân vào Nam. Ở đây, nhân vật trữ tình xuất hiện dưới dạng thức ẩn”, cô Huyền phân tích.
Trước đó, cô Huyền đã chỉ ra hàng loạt lỗi sai tri thức trong đề thi môn ngữ văn chung vào lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn. Ngoài lệnh hỏi ở câu số 3, theo cô Huyền, câu số 4 cũng không đúng vì tác phẩm không có yếu tố rõ ràng của giọng kịch.
Nhiều giáo viên cũng đồng quan điểm với cô Huyền. Cô Đỗ Thị Hương Giang, giáo viên bộ môn ngữ văn Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, Ninh Bình, cho biết: "Nhân vật “em gái tiền phương” trong bài thơ “Lá đỏ” (Nguyễn Đình Thi) là một nhân vật trong thơ trữ tình, không phải nhân vật trữ tình.
Nhân vật trữ tình là chủ thể bộc lộ tâm trạng, cảm xúc trong bài thơ và thường là hiện thân của tác giả. Nhân vật trong thơ trữ tình là đối tượng để nhà thơ gửi gắm tình cảm, là nguyên nhân trực tiếp khơi dậy nguồn tình cảm của tác giả.
“Nhân vật trữ tình” và “nhân vật trong thơ trữ tình” là hai khái niệm riêng biệt về bản chất, đã được đề cập trong lý luận về thơ ca hiện đại".
Một chuyên gia đầu ngành cũng dẫn chứng các định nghĩa khái niệm về nhân vật trữ tình trong sách giáo khoa ngữ văn lớp 10. Cụ thể, sách Cánh Diều viết: "Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó...".
Sách Kết nối tri thức với cuộc sống cũng viết: "Nhân vật trữ tình (một dạng biểu hiện của chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ... trong bài thơ...".
Như vậy, đối chiếu với tác phẩm "Lá đỏ", nhân vật trữ tình phải là người lính trên đường hành quân vào Nam, còn "em gái tiền phương" là đối tượng trữ tình như quan điểm của cô Huyền.
Trên mạng xã hội, một giáo viên từng viết nhiều sách dạy học ngữ văn phản bác ý kiến của cô Huyền, cho rằng trong lý thuyết hiện đại, nhân vật trữ tình bao gồm cả chủ thể trữ tình và đối tượng trữ tình.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh: "Dạy học và làm đề thi là phải theo quan điểm phổ biến". Theo chuyên gia, giáo viên hay người ra đề có thể căn cứ vào một cuốn sách lí luận nào đó, nhưng đó không phải là cách hiểu thông dụng và không phải là cách hiểu mà các bộ sách giáo khoa đang dạy cho học sinh.
Kỳ thi vào lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn diễn ra trong hai ngày 23-24/5.
