Gửi bình luận
Nhiều trường đại học đã nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, phát huy năng lực sáng tạo của sinh viên, giảng viên.
Từ năm 2021, Đại học Kinh tế TPHCM phát triển không gian thực tế ảo mang tên Virtual Tour UEH. Đây là website cho phép người dùng trải nghiệm thực tế cơ sở vật chất và không gian học thuật của nhà trường, từ hội trường, phòng học, khu vực tự học đến thư viện thông minh, vườn ươm đổi mới sáng tạo và các không gian công nghệ khác tại các cơ sở của trường, thông qua công nghệ ảnh 360 độ thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo (AI).
Giải pháp này giúp phụ huynh, học sinh, sinh viên… tiết kiệm chi phí đi lại, thời gian nhưng vẫn có thể tham quan nhà trường tương tự trải nghiệm thực tế. Theo PGS.TS Bùi Quang Hùng - Phó Giám đốc điều hành Đại học Kinh tế TPHCM, việc phát triển không gian thực tế ảo nằm trong lộ trình chuyển đổi số của nhà trường. Không gian này giúp phụ huynh, sinh viên, cựu sinh viên và đối tác có thể trải nghiệm cơ sở vật chất, đồng thời chứng kiến một cách chân thực, gần gũi những thay đổi của nhà trường trong hàng chục năm xây dựng và phát triển.
Trường Đại học Bình Dương (TPHCM) cũng là đơn vị ứng dụng công nghệ thực tế ảo nhằm giúp tân sinh viên có cơ hội tham quan, trải nghiệm không gian nhà trường trên môi trường số. Khi tải ứng dụng “BDU Student” và sử dụng chức năng tham quan 360 độ, sinh viên sẽ được chỉ dẫn đến các khu vực, phòng ban trong khuôn viên trường, qua đó dễ dàng tìm kiếm địa điểm theo nhu cầu.
Theo ThS Dương Anh Tuấn - Viện Công nghệ Thông tin, Robot và Trí tuệ nhân tạo (Trường Đại học Bình Dương), khi sử dụng sản phẩm này, sinh viên chỉ cần ở một chỗ cũng có thể tham quan toàn bộ khuôn viên trường. Tính năng đặc biệt hữu ích với các tân sinh viên khi lần đầu đến trường, chưa nắm rõ vị trí các khu vực, phòng ban để thực hiện thủ tục nhập học.
Tại Học viện Hàng không Việt Nam (TPHCM), trong ba năm qua, nhà trường đã đưa vào hoạt động phòng thực hành E-Lab với kinh phí đầu tư khoảng 1 tỷ đồng. Phòng thí nghiệm này sử dụng công nghệ VR để phục vụ công tác đào tạo sinh viên. Theo TS Lưu Văn Thuần - Khoa Kỹ thuật Hàng không, do đặc thù các sân bay luôn đảm bảo an ninh ở mức cao nên sinh viên khó có điều kiện thực hành trực tiếp.
Từ thực tế đó, giảng viên của trường đã triển khai các đề tài nghiên cứu số hóa 3D toàn bộ sân bay bằng phần mềm mô hình hóa hình ảnh máy bay, nhà ga, đường băng, sân đỗ… kết hợp thiết bị công nghệ thực tế ảo để sinh viên thực hành. Sinh viên phải thao tác lái xe kéo đẩy tàu bay, xe chở khách, xe thang… trên mô hình 3D, bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn của Cục Hàng không Việt Nam, qua đó làm quen với quy tắc điều khiển và an toàn khi sử dụng phương tiện.
Ngoài ra, sinh viên được thực hành kiểm soát không lưu tại sân bay thông qua hệ thống ba màn hình chiếu mô hình 3D sân bay Tân Sơn Nhất do giảng viên Học viện Hàng không Việt Nam thiết kế. Sinh viên được chia thành hai nhóm gồm phi công điều khiển máy bay và nhân viên kiểm soát không lưu, giao tiếp với nhau bằng tai nghe để điều phối hoạt động máy bay từ khi rời sân đỗ đến lúc ra đường băng và cất, hạ cánh, qua đó bảo đảm các yếu tố an toàn bay.
Trong giáo dục, các công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) ngày càng được ứng dụng phổ biến, từ mô phỏng thí nghiệm khoa học, khám phá cơ thể người trong y học đến tham quan bảo tàng, di tích lịch sử trong không gian ảo. Một lớp học có thể trở thành phòng thí nghiệm hiện đại, nơi sinh viên được “chạm” vào từng chi tiết mô hình; hay một bài giảng kiến trúc có thể biến thành chuyến tham quan công trình 3D ngay trong giảng đường. Nhờ đó, quá trình học tập trở nên sinh động, trực quan và gần gũi hơn.
Không chỉ phục vụ trải nghiệm trường lớp và học tập, công nghệ VR/AR còn đóng vai trò quan trọng trong việc khơi dậy tư duy đổi mới và năng lực sáng tạo của sinh viên. Mới đây, nhóm sinh viên ngành thiết kế, Trường Đại học RMIT Việt Nam đã phát triển ứng dụng viết thư pháp dựa trên công nghệ thực tế tăng cường (AR).
Với ứng dụng này, người dùng có thể học viết thư pháp trên máy tính bảng, điện thoại thông minh thông qua môi trường số. Ứng dụng không chỉ là sân chơi công nghệ mà còn mở ra không gian kết hợp giữa văn hóa truyền thống và công nghệ hiện đại. Theo đại diện nhóm, người dùng có thể sử dụng bút viết thư pháp, tương tác với màn hình trong môi trường 3D, mang lại trải nghiệm học tập sống động hơn.
Ở góc độ giảng dạy, ThS Trần Thanh Phong - giảng viên Khoa Marketing và Kinh doanh quốc tế (Trường Đại học Công nghệ TPHCM), cho rằng với sự hỗ trợ của các công nghệ số như AR/VR, AI…, giảng viên có thể giảm tải khoảng 50 - 60% khối lượng công việc. Tuy nhiên, giảng viên cần xem công nghệ là công cụ, trợ lý hỗ trợ công việc chứ không nên lệ thuộc hoàn toàn.
Theo các chuyên gia, việc ứng dụng VR/AR đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương pháp dạy và học trong giáo dục đại học. Trước hết, VR/AR giúp nâng cao khả năng hiểu bài và ghi nhớ của người học. Những môn học có tính trừu tượng cao như y học, kỹ thuật, kiến trúc hay hóa học trở nên dễ tiếp cận hơn nhờ các mô hình 3D trực quan, cho phép sinh viên quan sát và thao tác trực tiếp. Trải nghiệm học tập sinh động giúp tăng mức độ tập trung và cải thiện hiệu quả ghi nhớ so với phương pháp truyền thống.
Bên cạnh đó, VR/AR tạo ra môi trường thực hành an toàn, không giới hạn. Sinh viên có thể luyện tập các quy trình phức tạp, nguy hiểm hoặc tốn kém như phẫu thuật, vận hành máy móc, xử lý sự cố kỹ thuật mà không gặp rủi ro thực tế. Việc mô phỏng giúp tiết kiệm chi phí, thời gian, đồng thời cho phép lặp lại nhiều lần, qua đó khuyến khích học hỏi từ sai sót.
Công nghệ này cũng tăng cường tính tương tác và hợp tác trong học tập. Sinh viên có thể tham gia các lớp học ảo, làm việc nhóm hoặc trao đổi học thuật với người học và giảng viên ở nhiều quốc gia, chuyển vai trò từ tiếp nhận thụ động sang tham gia chủ động. Quan trọng hơn, VR/AR góp phần chuẩn bị cho thị trường lao động khi giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng thực tế, tư duy phản biện và khả năng ra quyết định, tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Theo IntelEvo Research, thị trường AR/VR trong giáo dục dự kiến tăng mạnh từ khoảng 14,2 tỷ USD năm 2024 lên 88,9 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm đạt 21,9% trong giai đoạn này, nhờ nhu cầu học tập nhập vai gia tăng và chi phí thiết bị giảm. Công nghệ này hiện được sử dụng chủ yếu trong khối đại học và trường nghề, với thế mạnh trong việc minh họa bài học phức tạp và mô phỏng thực hành.
