Gửi bình luận
Thống kê từ Bộ GD&ĐT, những năm qua, hệ thống tuyển sinh đại học ghi nhận nhiều phương thức được các cơ sở đào tạo đại học sử dụng nhưng có năm, hàng trăm lượt xét tuyển "trắng" thí sinh.
Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học dự kiến áp dụng từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm đặc biệt với lộ trình giảm mạnh số lượng phương thức xét tuyển, đồng thời điều chỉnh việc sử dụng điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ. Nhìn lại dữ liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trong những mùa tuyển sinh gần đây, số phương thức xét tuyển được các cơ sở đào tạo sử dụng nhiều nhưng kết quả lại cho thấy nhiều vấn đề.
Hàng trăm lượt xét tuyển "trắng" thí sinh
Từ năm 2015 đến nay, tự chủ đại học đã mở ra cơ hội để các cơ sở đào tạo đa dạng hóa tiêu chí tuyển chọn. Tuy nhiên, sự "nở rộ" này vô hình trung tạo ra một ma trận tuyển sinh phức tạp.
Theo dữ liệu thống kê của Bộ GD&ĐT, hệ thống xét tuyển đại học trong những năm qua duy trì số lượng phương thức rất lớn. Đỉnh điểm vào năm 2022, danh mục thống kê có tới 20 mã phương thức xét tuyển khác nhau. Đến mùa tuyển sinh năm 2025 vừa qua, mặc dù đã có sự điều chỉnh, tổng số phương thức xét tuyển được các trường áp dụng trên toàn hệ thống vẫn ở mức 17 phương thức.
17 phương thức xét tuyển được sử dụng năm 2025 (Ảnh: Thống kê từ Bộ GD&ĐT).
Báo cáo tổng kết công tác tuyển sinh năm 2025 của Bộ GD&ĐT chỉ ra một thực tế đáng chú ý: toàn hệ thống ghi nhận tới hơn 200 lượt phương thức xét tuyển của các trường hoàn toàn không có thí sinh nào xác nhận nhập học. Bên cạnh đó, có 98 lượt phương thức xét tuyển chỉ tuyển được dưới 10% thí sinh so với mức chỉ tiêu mà các cơ sở đào tạo đã công bố.
Số liệu thống kê từ Bộ GD&ĐT cho thấy, từ năm 2022 đến 2025, tuyệt đại đa số thí sinh chỉ trúng tuyển và nhập học qua 2-3 phương thức truyền thống.
Năm 2024, toàn hệ thống có 614.944 thí sinh nhập học, đạt 85,23% chỉ tiêu. Trong đó, tỷ lệ thí sinh nhập học bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT chiếm áp đảo với 52,9%, phương thức xét kết quả học tập THPT (học bạ) chiếm 28,2% và phương thức xét kết hợp chiếm 14,8%.
Đến năm 2025, với tổng số 681.688 thí sinh nhập học (đạt 90,00% chỉ tiêu), cấu trúc trúng tuyển theo phương thức vẫn không có sự thay đổi lớn. Báo cáo tổng kết của Bộ GD&ĐT ghi nhận 5 nhóm phương thức có thí sinh nhập học chính, bao gồm: Xét điểm thi tốt nghiệp THPT (chiếm 50,32%); Xét kết quả học tập THPT (chiếm 29,24%); Xét tuyển kết hợp (15,03%); Thi đánh giá năng lực, tư duy, thi riêng (5,08%) và Xét tuyển thẳng (0,32%).
Chỉ tính riêng điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ, hai phương thức này đã giải quyết gần 80% quy mô tuyển sinh của cả hệ thống. Ở chiều ngược lại, các phương thức tự tổ chức thi văn hóa hay các phương thức xét tuyển đặc thù khác chỉ thu hút từ 0,1% đến dưới 1% tổng số thí sinh.
Kết quả tuyển sinh từng phương thức xét tuyển năm 2025 (Nguồn: Bộ GD&ĐT).
Xu hướng xét tuyển tổng hợp và tiến tới chỉ còn 1 phương thức/ngành
Bước sang năm 2026, theo quy chế mới được sửa đổi, bổ sung (Thông tư 06/2026 của Bộ GD&ĐT), các trường đại học đã bắt đầu rà soát lại chỉ tiêu, hướng tới chuẩn hóa ngưỡng đảm bảo chất lượng. Cụ thể, các ngành sử dụng phương thức xét điểm thi THPT phải đảm bảo tổng điểm 3 môn đạt tối thiểu 15 điểm; trong khi xét học bạ bắt buộc sử dụng dữ liệu trọn vẹn 3 năm THPT (lớp 10, 11, 12).
Bên cạnh xét điểm thi tốt nghiệp THPT và học bạ, nhiều trường đại học, đặc biệt là các cơ sở đào tạo lớn tại khu vực phía Nam (Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Kinh tế TPHCM, Trường Đại học Công nghiệp TPHCM...) đã chủ động chuyển hướng sang áp dụng một "phương thức xét tuyển tổng hợp" nhiều tiêu chí như điểm học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực,… Tuy nhiên, tùy theo từng đối tượng thí sinh sẽ áp dụng công thức tính khác nhau để đảm bảo đánh giá toàn diện nhưng vẫn ghi nhận thế mạnh của thí sinh.
Từ những thực tế này, theo nội dung dự thảo mà Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến, năm 2027 áp dụng có thể sẽ sử dụng 3 phương thức và từ năm 2028 giảm xuống 1 phương thức đăng ký xét tuyển vào từng ngành đào tạo, từng chương trình đào tạo; xét tuyển thẳng và cử tuyển không tính vào giới hạn này.
Ở cấp cơ sở đào tạo, dự thảo vẫn quy định sử dụng tối đa 5 phương thức. Đây là lộ trình để mỗi ngành lựa chọn cách đánh giá phù hợp nhất, không phải chủ trương bắt mọi trường, mọi ngành trên cả nước cùng sử dụng một kết quả duy nhất.
Theo lý giải từ đại diện Bộ GD&ĐT, từ năm 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình đào tạo có căn cứ đối chiếu chính thức; điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT khá xa; trên 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều cửa xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau.
Bộ GD&ĐT cho rằng việc giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung. Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.
