Virus Nipah gây viêm não cấp, hệ số lây nhiễm thấp hơn Covid-19

ThS.BS Phan Lê Minh Tiến, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết virus Nipah (NiV) là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm. Bệnh thường khởi phát bằng các triệu chứng không điển hình như sốt, đau đầu, nôn ói. Bệnh diễn tiến rất nhanh, bệnh nhân sớm xuất hiện các dấu hiệu nặng như rối loạn tri giác, co giật và rơi vào hôn mê.

So với Covid-19, bệnh do virus Nipah có tỷ lệ lây nhiễm thấp hơn, chỉ khoảng 0,33% theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), do không lây truyền qua không khí. Nguồn lây chủ yếu virus từ dơi ăn quả, động vật trung gian hoặc lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc gần với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.

Tuy nhiên, virus Nipah gây bệnh viêm não, tiến triển suy hô hấp nhanh nên tỷ lệ tử vong cao 40-75% hoặc di chứng nặng nề. Đây là lý do WHO xếp Nipah vào nhóm bệnh nguy hiểm, Bộ Y tế Việt Nam cũng đưa vào nhóm A bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm.

"Hiện thế giới chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine dự phòng cho cả người và động vật", bác sĩ nhấn mạnh. Do đó, bác sĩ cảnh báo phát hiện sớm, cách ly kịp thời và hồi sức tích cực đóng vai trò then chốt phòng ngừa bệnh lây nhiễm trong bối cảnh lo ngại về ổ dịch virus Nipah mới xuất hiện tại bang Tây Bengal (Ấn Độ). Từ cuối năm 2025 đến ngày 26/1, khu vực Tây Bengal ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ, trong đó hai ca đã khẳng định dương tính, đều là nhân viên y tế. Tuy nhiên, giới chức y tế nước này bác bỏ thông tin dịch đang lây lan diện rộng, cho rằng chỉ là ổ dịch nhỏ.

Theo bác sĩ Tiến, để không bỏ sót ca bệnh, các cơ sở y tế cần cảnh giác với nhóm bệnh nhân viêm não, viêm não - màng não chưa rõ nguyên nhân. Lúc này khai thác kỹ yếu tố dịch tễ có ý nghĩa quyết định, bao gồm: lịch sử đi lại đến vùng dịch, tiếp xúc với người bệnh, nghề nghiệp của người thân và tiền sử phơi nhiễm với động vật. Thời gian ủ bệnh thường từ 4 đến 14 ngày.

Để phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân "ăn chín, uống sôi", rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với động vật hoặc giết mổ. Đặc biệt, tuyệt đối không ăn các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm. Tránh uống nước nhựa cây (thốt nốt, dừa) sống hoặc chưa qua chế biến.

Người đi từ vùng dịch về, trong vòng 14 ngày nếu có triệu chứng đau đầu, đau cơ, chóng mặt, lú lẫn, cần liên hệ ngay cơ sở y tế và hạn chế tiếp

Với trẻ, bác sĩ Tiến khuyến cáo phụ huynh theo dõi sát sức khỏe của con. Khi trẻ sốt kèm các dấu hiệu thần kinh bất thường như lừ đừ, co giật, nôn ói nhiều, cần đưa ngay đến cơ sở y tế.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu năm 1999 tại Malaysia và Singapore, từng khiến hơn 100 người tử vong và buộc tiêu hủy 1 triệu con lợn. Kể từ đó, Nipah trở thành "bóng ma" định kỳ xuất hiện tại Nam Á, đặc biệt là Bangladesh và Ấn Độ.

Đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca Nipah nào. Sáng 27/1, Bộ Y tế Việt Nam đã yêu cầu tăng cường giám sát tại cửa khẩu và cộng đồng, khuyến cáo người dân không ăn trái cây bị dơi hay chim cắn và tránh uống nhựa cây thốt nốt hay nhựa dừa sống.