Gửi bình luận
Không đơn thuần là chính sách hỗ trợ tài chính, Nghị định 179/2026/NĐ-CP còn là định hướng chiến lược phát triển mạnh mẽ nguồn nhân lực KH-CN.
Ngày 20/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Trao đổi về ý nghĩa và tác động của chính sách này, đặc biệt với nhóm ngành Sinh học, PGS.TS Nguyễn Xuân Thành - Trưởng khoa Sinh học, Trường ĐHSP Hà Nội 2 cho rằng đây là quyết sách mang tính chiến lược, tạo “cú hích” lớn cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa và tác động của Nghị định 179/2026/NĐ-CP đối với các ngành khoa học cơ bản hiện nay?
Nghị định 179/2026/NĐ-CP là quyết sách kịp thời, mang ý nghĩa chiến lược của Chính phủ, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ then chốt. Đây là những nền tảng quan trọng để đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng.
Nghị định quy định rõ chính sách học bổng cho sinh viên, học viên thạc sĩ và nghiên cứu sinh theo học các chương trình thuộc 15 nhóm ngành, trong đó Sinh học (STT 1) và Sinh học ứng dụng (STT 2) được xếp vào nhóm khoa học cơ bản. Đây là lần đầu tiên chúng ta có một chính sách học bổng toàn diện, mức hỗ trợ cụ thể và ổn định từ ngân sách Nhà nước dành cho các ngành nền tảng như Sinh học.
Cụ thể, với sinh viên đại học thuộc nhóm khoa học cơ bản (bao gồm Sinh học, Sinh học ứng dụng), mức học bổng là 4,2 triệu đồng/tháng (10 tháng/năm); chương trình tài năng lên tới 5,5 triệu đồng/tháng. Mức học bổng tăng dần ở thạc sĩ (6,3-7,4 triệu đồng/tháng) và tiến sĩ (7,4-8,4 triệu đồng/tháng). Đây là mức hỗ trợ rất đáng kể, giúp người học giảm gánh nặng tài chính, tập trung toàn tâm cho việc học tập và nghiên cứu.
Đối với Khoa Sinh học của Trường ĐHSP Hà Nội 2 - nơi đang đào tạo các ngành trình độ đại học gồm Sư phạm Sinh học, Sư phạm Khoa học tự nhiên, Công nghệ sinh học và các ngành sau đại học gồm thạc sĩ Sinh học thực nghiệm, tiến sĩ Sinh lý học thực vật - Nghị định mang lại động lực rất lớn.
Khoa chúng tôi từ 1977 đến nay đã đào tạo hơn 5.000 cử nhân và hơn 200 thạc sĩ, với tỷ lệ việc làm cao (75% trong 6 tháng, trên 90% trong 12 tháng sau tốt nghiệp), nhiều cựu sinh viên đang công tác tại các trường phổ thông, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ sinh học. Học bổng sẽ giúp chúng tôi thu hút được nhiều học sinh giỏi Toán - Vật lí - Hóa học - Sinh học hơn, nâng cao chất lượng đầu vào và chất lượng nguồn nhân lực, nhà nghiên cứu, kỹ thuật viên công nghệ sinh học cho đất nước.
- Thực tế hiện nay, các cơ sở đào tạo ngành Sinh học đang gặp những khó khăn gì trong tuyển sinh và thu hút người học?
Mặc dù Sinh học là ngành khoa học cơ bản quan trọng, là nền tảng cho công nghệ sinh học, y sinh, nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học - những lĩnh vực đang được Nhà nước ưu tiên - nhưng sức hút tuyển sinh vẫn chưa tương xứng.
Một bộ phận học sinh có năng lực tốt thường lựa chọn các ngành “hot” như Kinh tế, Y dược… do lo ngại về thu nhập khởi điểm hoặc cơ hội việc làm. Trong khi đó, Sinh học thường bị nhìn nhận là ngành học thiên về lý thuyết, đòi hỏi đam mê nghiên cứu và đầu tư dài hạn.
Bên cạnh đó, chương trình đào tạo yêu cầu nền tảng kiến thức tự nhiên vững chắc về Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, trong khi nhiều học sinh lại ưu tiên các ngành được cho là “dễ ứng dụng” hơn.
Kết quả là chỉ tiêu tuyển sinh của một số chương trình đôi khi chưa đạt tối đa, dù chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp của nhà trường rất tốt; nhiều em ra trường làm nghiên cứu viên, chuyên gia/kỹ thuật viên về sinh học/công nghệ sinh học, các viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam,…
- Ông đánh giá Nghị định 179 sẽ tạo ra những tác động như thế nào đối với các ngành khoa học cơ bản, đặc biệt là Sinh học và Sinh học ứng dụng?
Tôi cho rằng Nghị định 179 chính là “liều thuốc” rất mạnh và kịp thời để tháo gỡ những khó khăn nêu trên. Chính sách không chỉ giảm gánh nặng tài chính mà còn tạo động lực tinh thần, khẳng định vị thế và giá trị xã hội của các ngành khoa học cơ bản.
Đối với nhóm ngành Sinh học và Sinh học ứng dụng, tác động sẽ rất rõ nét ở nhiều khía cạnh.
Trước hết là khả năng thu hút nhân tài. Chính sách học bổng sẽ khuyến khích học sinh giỏi, đặc biệt là các em đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế hoặc có kết quả thi tốt nghiệp THPT cao mạnh dạn lựa chọn ngành.
Tiếp đó là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khi được hỗ trợ tốt hơn về tài chính, sinh viên có điều kiện tập trung học tập, tham gia nghiên cứu khoa học sớm hơn, từ đó góp phần hình thành đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, kỹ thuật viên công nghệ sinh học chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực nông nghiệp, y tế và môi trường.
Về lâu dài, Nghị định sẽ góp phần tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Chiến lược phát triển khoa học công nghệ quốc gia, giúp Việt Nam chủ động hơn trong lĩnh vực công nghệ sinh học - một trong những công nghệ trọng điểm của Cách mạng công nghiệp 4.0.
Tóm lại, Nghị định không chỉ là chính sách tài chính mà còn là thông điệp chiến lược: Nhà nước coi trọng và đầu tư xứng đáng cho khoa học cơ bản, trong đó có sinh học và sinh học ứng dụng. Đối với Khoa Sinh học của Trường ĐHSP Hà Nội 2, chúng tôi kỳ vọng chính sách này sẽ tạo điều kiện để phát triển mạnh các hướng đào tạo như công nghệ sinh học ứng dụng (nông nghiệp, thực phẩm, môi trường, y dược) ở trình độ đại học, sinh học thực nghiệm ở trình độ thạc sĩ, sinh lý học thực vật ở trình độ tiến sĩ, góp phần cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho cả ngành giáo dục và sản xuất.
- Theo ông, cần thêm những giải pháp gì để thu hút người học chất lượng cao vào các ngành khoa học cơ bản?
Từ thực tiễn của Khoa Sinh học của Trường ĐHSP Hà Nội 2 với hơn 12 phòng thí nghiệm hiện đại, 5 nhóm nghiên cứu tiềm năng và kinh nghiệm chuyển giao công nghệ (bằng sáng chế giống lúa quốc gia, công nghệ nuôi cấy mô lan,…), tôi xin đề xuất một số giải pháp như sau:
Thứ nhất, tuyên truyền sâu rộng và kịp thời. Các trường đại học, Sở GD&ĐT cần đẩy mạnh thông tin về Nghị định này đến học sinh THPT ngay trong thời điểm này, kết hợp tư vấn hướng nghiệp sớm, nhấn mạnh cơ hội nghề nghiệp và đóng góp xã hội của ngành Sinh học.
Thứ hai, đổi mới chương trình đào tạo. Tăng cường tính thực tiễn, liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết và ứng dụng (công nghệ sinh học, sinh học phân tử, sinh thái học ứng dụng,…); mở rộng chương trình tài năng, chương trình song ngữ; tăng thời gian thực hành, thực tập tại doanh nghiệp và viện nghiên cứu. Phát triển các chương trình đào tạo liên ngành: kết hợp Sinh học với công nghệ nano, trí tuệ nhân tạo, tin sinh học,… để tạo ra những ngành học mới hấp dẫn và có tính ứng dụng cao.
Thứ ba, xây dựng cơ chế hỗ trợ toàn diện. Bên cạnh học bổng, cần có chính sách hỗ trợ việc làm sau tốt nghiệp, học bổng thạc sĩ/tiến sĩ tiếp nối, và cơ chế ưu đãi cho giảng viên, nghiên cứu viên trẻ.
Thứ tư, tăng cường hợp tác. Các trường cần đẩy mạnh liên kết với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ sinh học, các trường đại học quốc tế để sinh viên có môi trường học tập, nghiên cứu và thực tập tốt hơn. Cần có cơ chế liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra; ví dụ: cam kết việc làm, đặt hàng đào tạo, hỗ trợ nghiên cứu.
Có thể nói, Nghị định 179/2026/NĐ-CP không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính, mà là một định hướng chiến lược phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ. Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là “cú hích” quan trọng để khôi phục vị thế của các ngành khoa học cơ bản, trong đó có Sinh học, góp phần đào tạo đội ngũ trí thức phục vụ phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Mong muốn của tôi là các em học sinh, sinh viên đam mê khoa học Sinh học hãy tự tin lựa chọn ngành nghề này. Với chính sách hỗ trợ mạnh mẽ của Nhà nước, các em sẽ có điều kiện tốt nhất để phát triển. Khoa Sinh học của Trường ĐHSP Hà Nội 2 luôn sẵn sàng chào đón các em với môi trường đào tạo chất lượng cao, đội ngũ giảng viên tâm huyết và cơ sở vật chất hiện đại.
Tôi tin rằng, với Nghị định 179, nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực Sinh học và các ngành khoa học cơ bản sẽ được bổ sung mạnh mẽ, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Xin cảm ơn ông!
