Gửi bình luận
Chia sẻ nhiều tư liệu cũ về bài thơ "Nam quốc sơn hà", ThS Vũ Thị Thanh Tâm cho rằng việc dạy học bài thơ để khuyết danh như trong sách giáo khoa không làm suy giảm lòng yêu nước.
Dạy bài thơ khuyết danh không làm giảm lòng yêu nước
SGK Ngữ văn 9 bộ Cánh diều để tên tác giả bài thơ "Nam quốc sơn hà" là “KHUYẾT DANH” gây tranh cãi trên mạng xã hội những ngày qua.
ThS Vũ Thị Thanh Tâm, người sáng lập dự án phát triển văn hóa đọc “Ô cửa sách”, từng giảng dạy tại Trường Phổ thông Năng khiếu và Trường Đại học Khoa học xã hội & Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) khẳng định việc dạy “Nam quốc sơn hà” là bài thơ chưa xác định tác giả không làm suy giảm tinh thần yêu nước.
Trái lại còn làm ý thức dân tộc sâu sắc hơn, mở rộng hiểu biết lịch sử của học sinh ra nhiều triều đại và giúp các em hiểu hơn về văn hóa, tâm linh của nước Việt từ ngàn xưa.
Bà cho rằng nếu chỉ dạy “Nam quốc sơn hà” như một bài thơ do Lý Thường Kiệt sáng tác, học sinh sẽ ghi nhớ tài năng của một danh tướng đời Lý, nhưng cách tiếp cận ấy dễ thu hẹp ý nghĩa tác phẩm vào hình tượng một cá nhân anh hùng.
Khi thừa nhận bài thơ có nguồn gốc “KHUYẾT DANH”, gắn với truyền thuyết thơ thần của hai vị Trương Hống - Trương Hát, học sinh sẽ có cơ hội hiểu sâu hơn về lịch sử, văn học, tín ngưỡng và cách người Việt trong quá khứ kiến tạo, bảo vệ ý thức chủ quyền dân tộc bằng cả lý trí lẫn niềm tin.
Việc ghi tác giả là “KHUYẾT DANH” yêu cầu giáo viên phải khai thác chú thích thơ tương truyền do Thần đọc.
Hai vị thần ấy là Trương Hống - Trương Hát, những tướng lĩnh theo Triệu Việt Vương chống giặc thế kỷ VI, sau khi mất được nhân dân thờ phụng vì khí tiết. Qua đó, học sinh hiểu rằng suốt hơn nghìn năm Bắc thuộc, dân tộc ta chưa từng cam chịu mà biết bao anh hùng đã khởi nghĩa oanh liệt và nhân dân luôn ghi nhớ công lao tiền nhân giữ nước.
Về bối cảnh vì sao "Thần đọc thơ", ThS Vũ Thị Thanh Tâm dẫn theo “Lĩnh Nam chích quái”, trong cuộc kháng chiến chống Tống thời Lê Đại Hành, nhà vua mộng thấy hai thần hiện lên giúp đánh giặc bằng bài “Thơ Thần”. Khi đất nước lâm nguy, các thần xin cùng nhà vua “cứu sinh linh”, dẫn binh quỷ phối hợp tấn công giặc.
Trong cao trào ấy, “Nam quốc sơn hà” vang lên như lời phán quyết của trật tự thiêng liêng: Chủ quyền nước Nam đã được định trong thiên thư, kẻ xâm lược tất yếu thất bại.
Theo "Đại Việt sử ký toàn thư", Lý Thường Kiệt khi đánh giặc cũng được hai thần phù trợ. Lời thơ Thần vang lên khẳng định cuộc chiến chính nghĩa của quân dân đời Lý có sự tiếp nối và che chở của tiền nhân.
Từ đây, giáo viên có thể mở rộng giảng dạy về tín ngưỡng thờ Thánh Tam Giang ở châu thổ sông Hồng - nơi hai vị tướng được nhân dân phong thánh và thờ phụng đến ngày nay. Trong nhiều cuộc kháng chiến sau này, dân gian tiếp tục truyền tụng cho thấy “Nam quốc sơn hà” không chỉ là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên mà còn là tuyên ngôn thiêng liêng, bền vững của người Việt Nam.
