Với sự đa dạng của hệ thống giáo dục, HS không đậu vào trường THPT công lập có nhiều lựa chọn để tiếp tục con đường học tập, hướng nghiệp.

Trong ký ức của Nguyễn Thanh Đức Trung, học sinh lớp 11TM1 - Trường Cao đẳng Thương mại, ngày biết kết quả thi tuyển sinh lớp 10 của hai năm trước là khoảng thời gian đầy ám ảnh. Từng coi việc đỗ vào trường công lập là "bức tranh duy nhất" của cuộc đời, Trung đã sụp đổ hoàn toàn khi nhận tin trượt cả 2 nguyện vọng.
Đức Trung lựa chọn theo học hệ 9+ ngành Nghiệp vụ Nhà hàng, song song với chương trình văn hóa. Từ những bỡ ngỡ ban đầu của một học sinh 16 tuổi đối với các dụng cụ nghề nghiệp, Trung dần tìm thấy niềm đam mê trong việc "set up" bàn tiệc hay pha chế... Ba học kỳ liên tiếp, Trung đạt học bổng khuyến khích học tập, đồng thời vẫn giữ vững danh hiệu học sinh giỏi văn hóa.

Câu chuyện của Trung phản ánh xu hướng đang ngày càng rõ nét trong công tác phân luồng sau THCS tại Đà Nẵng. Thay vì coi học nghề là lựa chọn bất đắc dĩ, nhiều học sinh và phụ huynh bắt đầu nhìn nhận đây là một lộ trình đào tạo có nhiều ưu thế.
Hiện thành phố có 23 trường cao đẳng, 9 trường trung cấp, 16 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và 19 cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Hệ thống này đào tạo 189 ngành nghề thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như du lịch, thương mại, kinh tế, cơ khí, điều dưỡng, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ.
Theo ông Mai Tấn Linh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đà Nẵng, học nghề không đồng nghĩa với việc khép lại cánh cửa học vấn. Học sinh tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay vẫn học chương trình văn hóa song song để có thể tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT. Sau khi tốt nghiệp, các em có thể tiếp tục học lên các trình độ cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động với lợi thế về tay nghề.
Năm học 2026-2027, Trường Cao đẳng Thương mại có 400 chỉ tiêu tuyển hệ 9+, trong đó các ngành dịch vụ như Chăm sóc sắc đẹp và Kỹ thuật nấu ăn tiếp tục dẫn đầu về nhu cầu đăng ký.
Theo TS Võ Hồng Sơn, Hiệu trưởng nhà trường, phân luồng sau THCS không chỉ là câu chuyện tuyển sinh mà còn là trách nhiệm xã hội nhằm giúp học sinh có thêm cơ hội phát triển phù hợp với năng lực và nhu cầu của thị trường lao động. Nhà trường đặc biệt chú trọng công tác quản lý, hỗ trợ tâm lý lứa tuổi, xây dựng môi trường học tập phù hợp với học sinh thế hệ Gen Z và Gen Alpha.
Mở rộng cơ hội học tập sau lớp 9
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của phụ huynh và học sinh. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục, cánh cửa sau THCS ngày càng rộng mở với nhiều lựa chọn khác nhau.
Năm học 2025-2026, toàn thành phố Đà Nẵng có 46.039 học sinh tốt nghiệp THCS. Trong khi đó, tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 các trường THPT công lập đạt gần 40.000 học sinh, kể cả chỉ tiêu tuyển bổ sung. Điều này đồng nghĩa vẫn có một bộ phận học sinh lựa chọn những hướng đi khác ngoài trường công lập.
Ông Mai Tấn Linh cho biết, hằng năm khoảng 70 - 80% học sinh tốt nghiệp THCS của Đà Nẵng được tuyển vào các trường THPT công lập. Với số học sinh còn lại, thành phố đã hình thành mạng lưới cơ sở giáo dục đa dạng, đáp ứng nhu cầu học tập và định hướng nghề nghiệp của người học.

Năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT Đà Nẵng phê duyệt hơn 4.100 chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 cho các trường THPT tư thục và trường phổ thông nhiều cấp học loại hình tư thục. Việc tăng chỉ tiêu ở nhiều trường được kỳ vọng góp phần giảm áp lực tuyển sinh, đồng thời tạo thêm cơ hội cho học sinh tiếp tục theo học chương trình THPT.
Tại Trường TH, THCS và THPT Việt - Nhật, nhà trường tuyển sinh 300 học sinh lớp 10 bằng hình thức xét học bạ THCS. Theo định hướng của nhà trường, học sinh được học tập trong môi trường chú trọng phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng, đạo đức và thể chất.
Bên cạnh chương trình học chính khóa, học sinh được xây dựng lộ trình học tập rõ ràng, được theo dõi sát quá trình học tập và lựa chọn các tổ hợp môn phù hợp với định hướng nghề nghiệp hoặc xét tuyển đại học trong tương lai. Mô hình bán trú và học một buổi/ngày cũng giúp gia đình có thêm lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế. Trường TH, THCS và THPT Việt - Nhật có chính sách học bổng "Ươm mầm" giảm tới 20-30% học phí.
Không chỉ hệ thống trường tư thục, các trung tâm giáo dục thường xuyên cũng đang trở thành địa chỉ được nhiều phụ huynh, học sinh quan tâm.
Năm học 2026-2027, Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 2 được giao chỉ tiêu 450 học sinh với 10 lớp, tăng 3 lớp so với năm học trước. Những năm gần đây, đơn vị liên tục đầu tư cơ sở vật chất, đưa vào sử dụng các phòng học bộ môn mới, đồng thời đẩy mạnh xây dựng học liệu số, bài giảng e-learning, ngân hàng câu hỏi trực tuyến và các phần mềm hỗ trợ học tập.
Theo ông Đinh Lương Y, Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 2, những đổi mới về cơ sở vật chất và phương pháp dạy học đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tỷ lệ tốt nghiệp THPT hằng năm của trung tâm đạt trên 90%, nhiều học sinh tiếp tục học lên đại học, cao đẳng hoặc đi làm sau khi tốt nghiệp THPT vì có bằng nghề ở trình độ trung cấp.
Sự phát triển của các loại hình giáo dục ngoài công lập và giáo dục thường xuyên cho thấy học sinh sau lớp 9 hiện có nhiều lựa chọn hơn trước. Thay vì chỉ tập trung vào một kỳ thi, phụ huynh và học sinh có thể cân nhắc những lộ trình phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình và mục tiêu nghề nghiệp của bản thân.