Đưa giảng đường đến doanh nghiệp: Doanh nghiệp 'đặt hàng' đào tạo nhân lực

Từ thực tiễn đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, việc gắn kết với doanh nghiệp, tăng cường trải nghiệm và từng bước chuẩn hóa quốc tế đang mở ra hướng đi mới để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao.

Kỹ năng nghề nghiệp hình thành từ trải nghiệm

Niềm yêu thích khám phá đã đưa Phạm Thị Diệu My - sinh viên ngành Quản trị Du lịch và Lữ hành, Trường Cao đẳng Thương mại (Đà Nẵng), đến với nghề từ rất sớm. Ngay từ học kỳ 3, khi được giảng viên và cựu sinh viên giới thiệu cơ hội đi phụ tour, My đã chủ động đăng ký tham gia. “Lúc đó em nghĩ, nếu chỉ học trên lớp thì khó hình dung hết công việc thực tế. Muốn hiểu nghề, phải bắt đầu từ trải nghiệm”, My kể.

Chuyến đi đầu tiên, My chủ yếu quan sát cách hướng dẫn viên giao tiếp, tổ chức trò chơi, xử lý tình huống. Những việc nhỏ như điểm danh, hỗ trợ học sinh, chuẩn bị nội dung thuyết minh cũng trở thành bài học đầu tiên về nghề. Đến chuyến đi thứ hai, My mạnh dạn xin cầm mic. “Tuy vẫn run nhưng nhờ các anh chị góp ý, em dần tự tin hơn khi nói trước đoàn”, nữ sinh chia sẻ.

Hiện ngoài các tour với học sinh, My còn tham gia hỗ trợ food tour cho khách nước ngoài tại Đà Nẵng. Đây là cơ hội để em rèn luyện ngoại ngữ và tác phong chuyên nghiệp. “Qua mỗi chuyến đi, em hiểu rằng làm du lịch không chỉ là nói hay mà cần kiên nhẫn, linh hoạt và biết quan sát. Quan trọng nhất là dám thử, vì không ai giỏi ngay từ đầu”, My nói. Câu chuyện của My phản ánh rõ xu hướng: sinh viên “lớn lên” từ chính môi trường thực tế, thay vì chỉ tích lũy kiến thức trong giảng đường.

Trường Cao đẳng Thương mại tổ chức hội thi tay nghề cho sinh viên tất cả khoa, sôi nổi là hội thi khởi nghiệp kinh doanh, hoạt động marketing, kinh doanh, bán hàng, nghiệp vụ nhà hàng, nghiệp vụ kế toán…

TS Võ Hồng Sơn - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, các hội thi không chỉ tạo môi trường rèn luyện kỹ năng nghề mà còn khơi dậy tinh thần học tập thực hành, giúp học viên, sinh viên tự tin khẳng định năng lực bản thân. Từ các hội thi, sinh viên tích cực “vươn” ra những sân chơi lớn hơn như: cuộc thi “Vườn ươm tài năng văn hóa du lịch”; hội thi kế toán giỏi do Hiệp hội Kế toán và Công chứng Anh Quốc (ACCA) tổ chức.

Chương trình đào tạo “Sinh viên số 5 Sao” là mô hình phối hợp giữa Trường Cao đẳng Thương mại và doanh nghiệp số, hướng tới đào tạo gắn với thực hành trong môi trường thực tế. Thay vì chỉ học lý thuyết, sinh viên được tham gia trực tiếp vào các hoạt động nghề nghiệp như nghiên cứu thị trường, quản trị nền tảng số, xây dựng nội dung truyền thông, vận hành bán hàng và phân tích dữ liệu.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận thực tập mà còn cung cấp bài toán thực tế, dữ liệu vận hành và cùng tham gia hướng dẫn. Sinh viên làm việc theo nhóm hoặc cá nhân, có phân công nhiệm vụ cụ thể, từng bước tiếp cận quy trình làm việc chuyên nghiệp. Mô hình này được kỳ vọng giúp sinh viên hình thành năng lực nghề, kỹ năng số và tư duy vận hành ngay trong quá trình học. Đồng thời, được trải nghiệm thực tế và có thêm thu nhập hợp pháp cũng tạo động lực để người học chủ động, tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.

Từ gắn kết doanh nghiệp đến chuẩn hóa quốc tế

Trở về nước sau khi hoàn thành chương trình thực tập tại Nhật Bản, Bùi Thị Thu Trang - sinh viên năm cuối ngành Công nghệ thực phẩm, Trường Cao đẳng Lương thực - Thực phẩm (Đà Nẵng) cho biết: “Điều em tâm đắc nhất là môi trường làm việc chuyên nghiệp, được trải nghiệm các công nghệ tiên tiến. Ngoài ra, em rèn luyện thêm kỹ năng ngoại ngữ. Đây là yếu tố thuận lợi để em tìm kiếm việc làm trong thời gian tới”.

Thông tin từ bà Nguyễn Thị Ngọc Hương - Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghệ Lương thực - Thực phẩm, nhà trường triển khai nhiều chương trình đưa sinh viên đi thực tập tại nước ngoài với các hình thức linh hoạt. Nổi bật nhất là chương trình hợp tác với Nhật Bản dành cho sinh viên ngành Kỹ thuật chế biến món ăn và Công nghệ thực phẩm.

Theo mô hình này, sinh viên sẽ có 1,5 năm học tập tại trường và 1 năm thực tập thực tế tại các công ty ở Nhật Bản. Ngoài ra, còn có chương trình trải nghiệm mùa Hè kéo dài 3 tháng. Các chương trình này được thực hiện thông qua sự kết nối chặt chẽ giữa các hiệp hội của Nhật Bản tại Việt Nam và hiệp hội người Việt Nam tại Nhật Bản, giúp sinh viên tiếp cận với nhiều doanh nghiệp uy tín.

Một trong những điểm sáng trong công tác hợp tác quốc tế của Trường Cao đẳng Công nghệ Lương thực - Thực phẩm là bằng tốt nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm đã được phía Đức công nhận. Quá trình thẩm định này được phía đối tác thực hiện độc lập dựa trên chương trình đào tạo và cơ sở vật chất thực hành hiện có của trường. Nhờ sự công nhận này, nhiều cựu sinh viên và sinh viên mới tốt nghiệp của trường đã và đang làm việc, sinh sống tại Đức.

Trong lộ trình chuẩn hóa và hội nhập, Trường Cao đẳng Y tế Đà Nẵng lựa chọn hướng đi bài bản: Mở rộng hợp tác quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực điều dưỡng - ngành có nhu cầu nhân lực cao tại nhiều quốc gia phát triển. Từ nền tảng các chương trình hợp tác cấp Chính phủ với Đức, Nhật Bản, nhà trường từng bước mở rộng kết nối với các tập đoàn, cơ sở y tế nước ngoài. Không chỉ dừng ở ký kết, các chương trình được triển khai theo hướng gắn đào tạo với chuẩn đầu ra quốc tế, từ chuyên môn đến ngoại ngữ và kỹ năng làm việc.

Đến cuối năm 2025, Trường Cao đẳng Y tế Đà Nẵng có 38 sinh viên làm việc tại Đức, trong đó 30 em đạt chứng chỉ hành nghề và có định hướng gắn bó lâu dài. Tại Nhật Bản, 15 sinh viên tham gia chương trình EPA, cùng nhiều sinh viên làm việc tại các tập đoàn như Aoyama, Yokohama, Kanagawa với mức thu nhập khoảng 130.000 – 170.000 yên/tháng.

Để đưa sinh viên ra nước ngoài thực tập, nhà trường chú trọng chuẩn bị từ sớm về ngoại ngữ và kỹ năng nghề. Sinh viên được hỗ trợ học tiếng Nhật, hướng tới đạt trình độ N2 và đáp ứng yêu cầu hành nghề quốc gia. Năm 2021, việc ký kết hợp tác với tỉnh Nagasaki mở ra hướng đi bền vững hơn, hiện đã có những sinh viên đầu tiên làm việc tại đây.

Trường Cao đẳng Thương mại đặt mục tiêu trở thành trường trọng điểm trong các khối ngành đặc thù, tập trung đầu tư đổi mới, phát triển chương trình đào tạo theo hướng quốc tế hóa. Nhà trường đã chủ động xây dựng chương trình trọng điểm cấp cơ sở. Chương trình được xây dựng theo chuẩn của khu vực ASEAN, từ đó đầu tư trang thiết bị, chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng đào tạo.

Hiện Trường Cao đẳng Thương mại có ba ngành trọng điểm: Kế toán, Xuất nhập khẩu và Quản trị khách sạn, được phát triển theo tiêu chuẩn trong nước và ASEAN. Việc quốc tế hóa chương trình, chuyển giao công nghệ và hợp tác đào tạo với nước ngoài đang trở thành xu thế mạnh mẽ. Một số ngành như Quản trị khách sạn, Quản trị nhà hàng bước đầu có sinh viên tham gia thực tập và làm việc ở nước ngoài, góp phần khẳng định năng lực hội nhập của giáo dục nghề nghiệp Việt Nam.

Đồng kiến tạo chương trình đào tạo

Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh dưới tác động của chuyển đổi số, việc xây dựng chương trình đào tạo không còn là công việc riêng của nhà trường. Thay vào đó, xu hướng “đồng kiến tạo” với sự tham gia của doanh nghiệp đang trở thành hướng đi tất yếu để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.

TS Võ Hồng Sơn cho biết, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực thương mại - du lịch - dịch vụ tại Đà Nẵng và khu vực miền Trung - Tây Nguyên rất lớn. Tuy nhiên, một trong những hạn chế hiện nay là nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn cần thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp. “Để khắc phục điều này, nhà trường xác định phải gắn chặt hơn với thực tiễn, trong đó doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận lao động mà trở thành đối tác cùng tham gia xây dựng chương trình đào tạo”, ông Sơn nhấn mạnh.

Trên cơ sở đó, hằng năm, nhà trường tổ chức rà soát, điều chỉnh chương trình theo hướng mở, linh hoạt, cập nhật các tiêu chuẩn mới và tiến bộ khoa học - công nghệ. Các nội dung giảng dạy không chỉ dừng ở kiến thức nền tảng mà được bổ sung các kỹ năng nghề nghiệp gắn với yêu cầu thực tế, đặc biệt là năng lực số và khả năng thích ứng trong môi trường làm việc hiện đại.

Doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình góp ý, từ xây dựng chuẩn đầu ra đến thiết kế học phần, mô-đun. Những yêu cầu về kỹ năng thực hành, kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tác phong làm việc… được cụ thể hóa ngay trong chương trình đào tạo. Nhờ đó, sinh viên không chỉ “học cái mình có” mà được trang bị “cái thị trường cần”.

Cùng đó, nhiều ngành nghề mới được bổ sung như thương mại điện tử, digital marketing, logistics… nhằm đón đầu xu hướng phát triển của nền kinh tế số. Nội dung đào tạo cũng được điều chỉnh theo hướng tăng thời lượng thực hành, thực tập; giảm lý thuyết hàn lâm, chú trọng khả năng vận hành và xử lý tình huống thực tế.

“Từ những cuộc thi do nhà trường tổ chức, có sự tham gia của đại diện doanh nghiệp, sinh viên ý thức rõ hơn các kỹ năng nghề nghiệp cần được rèn luyện, bổ sung, sẵn sàng hội nhập cùng ngành công nghiệp ẩm thực đầy sáng tạo và tiềm năng”, Phan Thị Mai Anh - sinh viên Trường Cao đẳng Du lịch Đà Nẵng cho biết.