Hun đúc cho thế hệ trẻ khát vọng cống hiến

Cần có những cơ chế đột phá liên kết chặt chẽ ba "nhà"
Là một thành viên, một cán bộ làm việc trong mái nhà chung Đại học Quốc gia Hà Nội, được trực tiếp lắng nghe bài phát biểu tâm huyết và đầy kỳ vọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội, Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội bày tỏ vinh dự, tự hào và cho rằng bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã khẳng định vị thế nòng cốt, trụ cột của Đại học Quốc gia Hà Nội trong hệ thống giáo dục đại học nước nhà.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội cho rằng, về triết lý tự soi mình mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo, đây là một yêu cầu rất thực tế và sâu sắc đối với Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. “Tự soi mình” chính là một cuộc “đại phẫu” về mặt tư duy, yêu cầu toàn thể cán bộ, giảng viên và sinh viên phải dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá lại năng lực thực chất của mình xem đã đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe của thời đại hay chưa.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội phân tích, trong mối quan hệ hữu cơ với dân tộc, mục tiêu lớn nhất của Việt Nam hiện nay là đổi mới mô hình kinh tế, ứng dụng công nghệ số để vươn lên thành một nước phát triển vào năm 2045. Đại học Quốc gia Hà Nội không thể đứng ngoài đại cuộc này, nhà trường phải thay đổi căn bản từ khâu quản trị đại học, phương pháp giảng dạy cho đến định hướng nghiên cứu.

Nhà trường cần chủ động rà soát xem chương trình đào tạo hiện tại có phù hợp với tốc độ phát triển của công nghệ bên ngoài hay sinh viên ra trường có đủ năng lực để làm việc trong môi trường toàn cầu; cần đầu tư mạnh mẽ cho khoa học cơ bản, cho những nghiên cứu chưa nhìn thấy ứng dụng rõ ràng, bởi vì đó là điều kiện không thể thiếu để đào tạo các nhà khoa học có đủ tầm nhìn và tư duy và nâng cao vị thế các trường đại học lên tầm quốc tế. Các đề tài nghiên cứu khoa học phải tập trung giải quyết những vấn đề thực tế mà đất nước đang đối mặt như: chuyển đổi số, an ninh năng lượng hay biến đổi khí hậu…

Khi Đại học Quốc gia Hà Nội biết “tự soi mình” để sửa đổi, biết đặt lợi ích và sự phát triển của quốc gia lên trên hết, đó cũng là lúc chúng ta thực hiện được sứ mệnh đưa trí tuệ Việt Nam hội nhập thành công và đóng góp trực tiếp vào sự thịnh vượng chung của dân tộc.

Từ thực tiễn của người làm nghiên cứu và quản lý giáo dục, đặc biệt gắn bó với lĩnh vực vật liệu tiên tiến phục vụ phát triển xanh, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội đề xuất tập trung vào ba giải pháp cốt lõi nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành một Trung tâm sáng tạo lớn của khu vực và thế giới. Trước hết, Đại học Quốc gia Hà Nội cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các mũi nhọn công nghệ lõi, công nghệ xanh, vật liệu mới. Các đề tài nghiên cứu không thể chỉ nằm trên giấy, mà phải được thương mại hóa, chuyển giao thành công nghệ thực tiễn phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.

Mặt khác, Đại học Quốc gia Hà Nội cần có những cơ chế đột phá để liên kết chặt chẽ ba "nhà": Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp; phải biến các phòng thí nghiệm trọng điểm không chỉ là nơi làm thực nghiệm, mà thực sự trở thành các "vườn ươm" công nghệ và khởi nghiệp.

Cùng với đó, Đại học Quốc gia Hà Nội cần đổi mới triết lý bồi dưỡng nhân tài bởi chúng ta không chỉ đào tạo ra những cử nhân, kỹ sư thạo nghề, mà cốt lõi là phải hun đúc cho thế hệ trẻ khát vọng cống hiến, tư duy phản biện sắc bén và năng lực hội nhập toàn cầu.

Dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học cả nước

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Linh, Vụ Giáo dục, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không đơn thuần là một thông điệp mang tính thời điểm, mà thực sự là một văn kiện có tầm vóc chiến lược, vạch rõ lộ trình và triết lý phát triển của hệ thống giáo dục đại học trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Lộ trình vĩ đại ấy được kiến tạo một cách khoa học, logic và biện chứng thông qua 3 giá trị cốt lõi mang tính nền tảng.

Trước hết về tầm nhìn chiến lược về nguồn nhân lực, khẳng định "giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu". Định vị giáo dục là chìa khóa quyết định vận mệnh quốc gia trong kỷ nguyên số. Đại học Quốc gia Hà Nội được giao sứ mệnh làm hạt nhân tiên phong, dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học cả nước. Mục tiêu trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thuộc các lĩnh vực mũi nhọn như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giúp Việt Nam bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Tiếp đó là gắn kết nghiên cứu khoa học với thực tiễn, yêu cầu khoa học phải thoát khỏi tư duy "gác ngăn kéo", tăng cường tính ứng dụng để giải quyết trực tiếp các bài toán thực tế của đất nước (biến đổi khí hậu, tăng trưởng kinh tế...). Để giải phóng sức sáng tạo, cơ chế tự chủ đại học phải được thực hiện quyết liệt, gắn liền với trách nhiệm giải trình. Do đó, Đại học Quốc gia Hà Nội cần đổi mới quản trị, hội nhập sâu rộng theo tiêu chuẩn toàn cầu để thu hút nhân tài.

Cùng với đó là trách nhiệm xã hội và văn hóa học đường, việc giáo dục toàn diện, khơi dậy khát vọng cống hiến, lòng tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ. Nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, nhân văn và thượng tôn đạo đức. Đây sẽ là bệ phóng vững chắc để hình thành những công dân toàn cầu vừa có "tài" vừa có "đức".

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Linh cho rằng, Đại học Quốc gia Hà Nội với sứ mệnh của một "người mở đường" mang tính chiến lược. Trong bối cảnh kỷ nguyên mới, nhà trường không thể dừng lại ở vai trò giảng dạy truyền thống, mà phải trở thành nơi dám đi trước, dám thử nghiệm các mô hình đột phá về giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Tinh thần "dám đi trước, dám thử nghiệm" đòi hỏi Đại học Quốc gia Hà Nội phải vượt qua những lối mòn tư duy, sẵn sàng đối mặt với rủi ro để tiên phong áp dụng các phương pháp đào tạo tiên tiến và các hướng nghiên cứu mũi nhọn chưa từng có tiền lệ.

Trọng trách này đồng thời mở ra cơ hội lịch sử để Đại học Quốc gia Hà Nội chủ động đề xuất các cơ chế riêng, chính sách đặc thù mang tính vượt trội từ Chính phủ. Những cơ chế về tự chủ, tài chính và thu hút nhân tài sẽ là bệ phóng pháp lý cần thiết để nhà trường hiện thực hóa những ý tưởng táo bạo, đạt được kết quả đột phá như kỳ vọng.

Vai trò "mở đường" sẽ biến Đại học Quốc gia Hà Nội thành một trong những cầu nối quan trọng giữa lý luận và thực tiễn. Những thành công từ sự thử nghiệm của nhà trường sẽ cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tế vững chắc, giúp Đảng và Nhà nước hoàn thiện các chính sách phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.