Gửi bình luận
“Sống giờ Mỹ” giữa Việt Nam đang trở thành lựa chọn của không ít người trẻ thành thị. Tuy nhiên, thói quen này có thể gây rối loạn giấc ngủ, suy giảm sức khỏe và để lại nhiều hệ lụy lâu dài.
Minh Thuận (30 tuổi, TPHCM) làm công việc có giờ giấc linh hoạt, không phải ngày nào cũng lên văn phòng. Nghe qua tưởng như tự do, nhưng chính sự “tự do” đó lại kéo anh vào một nhịp sống lệch pha hoàn toàn với phần còn lại của xã hội.
Khi thành phố dần chìm vào giấc ngủ, Thuận mới bắt đầu ngày làm việc. Những đêm dài nối tiếp nhau, ban đầu để xử lý công việc tồn đọng, nhưng về sau, phần lớn thời gian lại bị cuốn vào các trận game kéo dài đến rạng sáng.
“Thông thường, tôi đi ngủ lúc 5h, khi ba mẹ bắt đầu dọn hàng. Khoảng 11h, tôi thức dậy, ăn trưa cùng gia đình rồi lên văn phòng trước 13h”, Thuận kể với phóng viên Dân trí.
Mỗi buổi sáng, hay đúng hơn là gần trưa, Thuận tỉnh dậy trong trạng thái uể oải, đầu nặng trĩu, cơ thể rã rời như chưa từng được nghỉ ngơi. Khả năng tập trung suy giảm khiến anh mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành công việc.
“Có việc chỉ cần tập trung một giờ là xong, nhưng tôi kéo dài đến vài giờ, thậm chí nửa ngày. Tôi quen mở song song nhiều cửa sổ trên máy tính, vừa xem phim vừa làm việc. Biết là không tốt, nhưng chỉ cần nộp kế hoạch trước deadline cho sếp là được”, anh bộc bạch.
Với thói quen sinh hoạt đảo lộn, Thuận thường xuyên ăn vặt ban đêm, kéo theo tình trạng béo phì và rối loạn mỡ máu. Đáng lo ngại hơn, có lần anh thức trắng đêm để đưa mẹ đi khám từ sớm và suýt gây tai nạn giao thông. Dù không để lại hậu quả nghiêm trọng, sự cố này khiến Thuận giật mình nhận ra lối sống của mình đang đi theo chiều hướng rất tiêu cực.
Anh từng cố gắng điều chỉnh giờ ngủ, sử dụng thực phẩm chức năng hỗ trợ giấc ngủ, nhưng chỉ sau vài ngày, mọi thứ lại trở về quỹ đạo cũ. “Không có thời gian” là lý do anh tự thuyết phục bản thân, dù sâu bên trong hiểu rằng đó là một thói quen đã ăn sâu và một nhịp sống anh chưa sẵn sàng từ bỏ.
Mất ngủ là tình trạng phổ biến trong xã hội hiện đại, biểu hiện bằng khó vào giấc, ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc, ngủ không đủ và mệt mỏi sau khi thức dậy. Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi và thường chỉ được chú ý khi kéo dài.
Theo BSCKI Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, mất ngủ không phải là bệnh mà là triệu chứng thường gặp nhất trong nhóm rối loạn giấc ngủ.
Mất ngủ được chia thành hai loại là cấp tính và mạn tính. Mất ngủ cấp tính xảy ra khi rối loạn giấc ngủ kéo dài vài đêm hoặc dưới 4 tuần liên tục, chiếm khoảng 30-40% trường hợp. Mất ngủ mạn tính là tình trạng khó ngủ, ngủ không đủ giấc kéo dài trên một tháng, người bệnh mỗi ngày chỉ ngủ khoảng 3-4 giờ hoặc ít hơn, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại.
Mất ngủ có nhiều nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh khác nhau. Tình trạng này có thể xuất phát từ rối loạn tâm thần như stress, các nguyên nhân thực thể như đau cấp hoặc mạn tính, lạm dụng thuốc và chất kích thích. Trong nhiều trường hợp, không tìm được nguyên nhân rõ ràng và mất ngủ có thể là dấu hiệu khởi đầu của một bệnh lý thực tổn.
Bác sĩ Như Thủy nhấn mạnh, mất ngủ có thể gây nguy hiểm, đặc biệt khi kéo dài trong thời gian dài.
Mất ngủ cấp tính trong thời gian ngắn đôi khi có thể hồi phục hoàn toàn, nhưng nếu kéo dài, tình trạng này khiến cơ thể nhanh lão hóa, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, suy giảm năng suất lao động, gia tăng nguy cơ tai nạn nghề nghiệp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần.
Mất ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh và tâm thần như sa sút trí tuệ, teo não, rối loạn khí sắc, rối loạn lo âu, trầm cảm. Đồng thời, tình trạng này liên quan chặt chẽ đến các bệnh tim mạch, đái tháo đường, béo phì, đột quỵ, suy nhược cơ thể nặng và rối loạn điều hòa thân nhiệt, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Như Vinh, Phó Chủ tịch Hội Bác sĩ gia đình TPHCM, cho rằng những người thiếu ngủ hoặc mắc rối loạn giấc ngủ chắc chắn có chất lượng cuộc sống kém, kéo theo nhiều nguy cơ sức khỏe lâu dài.
Ở người cao tuổi, rối loạn giấc ngủ càng phổ biến do thay đổi nhịp sinh học, thường ngủ sớm và thức dậy sớm hơn. Tuy nhiên, việc thức dậy quá sớm khiến chất lượng cuộc sống giảm sút rõ rệt. Nghiên cứu cho thấy, ngủ kém làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hơn.
Ngoài ra, người lớn tuổi thường có nhiều bệnh đồng mắc. Các trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim thường xảy ra vào ban đêm hoặc gần sáng, có thể liên quan đến rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là ngáy và ngưng thở khi ngủ, những dấu hiệu nguy hiểm có thể dẫn đến đột tử trong đêm.
Đối với người trưởng thành trong độ tuổi lao động, nhiều người vẫn có khả năng ngủ bình thường nhưng chủ động cắt giảm thời gian ngủ để dành cho công việc, giải trí hoặc chăm sóc cá nhân. Theo bác sĩ Vinh, đây là xu hướng phổ biến, đặc biệt ở thế hệ Gen Z, làm giảm chất lượng công việc, gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông, tai nạn lao động và ảnh hưởng đến đời sống gia đình.
Các chuyên gia khuyến cáo, để hạn chế mất ngủ, mỗi người cần xây dựng chế độ làm việc, nghỉ ngơi và dinh dưỡng hợp lý; duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày; hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ; tập luyện thể dục hoặc dưỡng sinh thường xuyên.
Một số trường hợp cần sử dụng thuốc hoặc điều trị tâm lý, nhưng phải có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Nếu đã áp dụng các biện pháp trên mà không cải thiện, kèm theo các dấu hiệu như khó ngủ vào buổi tối, dễ tỉnh giấc giữa đêm, thức dậy sớm và không cảm thấy khỏe khoắn, mệt mỏi kéo dài ban ngày, cáu gắt, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và lo lắng quá mức về giấc ngủ, người bệnh nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời.
