Sân khấu hóa tác phẩm văn học thu hút sự quan tâm và hứng thú trong học sinh phổ thông

Trong đó có thể kể tới các tác phẩm được học sinh yêu thích lựa chọn như “Thầy bói xem voi” - mang đến tiếng cười sảng khoái cùng những bài học nhẹ nhàng, ý nghĩa về cuộc sống, sự tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhau; “Bài học đường đời đầu tiên” trích “Dế Mèn phiêu lưu ký” - tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Tô Hoài nhẹ nhàng mà sâu lắng…

“Mang tác phẩm văn học trong nhà trường đến gần hơn với học sinh luôn được thầy cô trăn trở. Sân khấu hóa tác phẩm văn học là hướng đi phù hợp, sáng tạo mà nhà trường có thể triển khai hiệu quả trong các tiết học Ngữ văn. Hội thi sân khấu hóa tác phẩm văn học trong nhà trường giúp học sinh hiểu về các tác phẩm đã được học, từ đó thêm yêu và cảm nhận tác phẩm đầy đủ hơn. Hoạt động đã mang đến một làn gió mới, một tín hiệu tốt mà các em dành cho môn Ngữ văn nói chung và tác phẩm văn học nói riêng”, thầy Khắc Tú - Trường THCS Chương Dương nói.

Cùng quan điểm trên, cô Lê Thị Ngọc Quỳnh – Tổ trưởng bộ môn Ngữ văn Trường THPT Ngô Quyền (TP Hải Phòng) nhìn nhận, thay vì cô giảng trò chép, học sinh trở thành người dẫn dắt, phân tích những giá trị tác phẩm văn học dưới hình thức sân khấu hóa/thuyết trình/thảo luận nhóm... để nêu bật ý nghĩa, sức lan tỏa của bài học. Đây là phương pháp giảng dạy tiếp cận chương trình mới, nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh phát huy khả năng một cách chủ động.

Từ năm học 2022 - 2023, tổ Ngữ văn của trường đã triển khai chuyên đề Sân khấu hóa Văn học dân gian ở khối 10. Trong các giờ học chuyên đề, giáo viên lên kế hoạch từng giai đoạn, giao nhiệm vụ cụ thể cho nhóm học sinh. Các em sẽ tự tìm hiểu về thể loại như dân ca, chèo, ca trù... Tùy từng học sinh và mức độ hứng thú với hình thức sân khấu hóa, cô giáo sẽ định hướng để chọn loại hình phù hợp để sân khấu hóa.

Trước đây, cô Quỳnh đã dựng kịch bản về tác phẩm “Bạch Đằng giang phú” của Trương Hán Siêu để học sinh trải nghiệm. Trong mỗi lớp, cô phải tìm ra những “hạt nhân” văn nghệ, có khả năng và yêu thích ca hát, cảm hứng để giúp cả nhóm tiếp cận tác phẩm văn học theo cách khác.

“Khi học sinh thích sẽ tự tập luyện hăng say. Cô cũng góp ý, chỉnh sửa để các em báo cáo bằng những sản phẩm, vở diễn cụ thể trên lớp. Dù vậy, nếu muốn triển khai đại trà hình thức sân khấu hóa tác phẩm văn học cũng cần tính toán kỹ bởi theo chương trình mới, mỗi học sinh sẽ có định hướng nghề nghiệp khác nhau. Bản thân giáo viên phải có tầm hiểu biết, yêu thích các loại hình văn hóa dân tộc mới có thể truyền cảm hứng tới học sinh. Đó là chưa kể thời gian tập luyện ngoài giờ học của cả cô và trò để cho ra một sản phẩm ý nghĩa”, cô Ngọc Quỳnh tâm sự.

Hình thức sân khấu hóa tác phẩm văn học chỉ nên áp dụng ở nơi có đủ điều kiện, trong đó có cả yếu tố thời gian và kinh phí. Mô hình sân khấu hóa phù hợp với chuyên đề nhỏ về văn học dân gian ở lớp 10, chứ không triển khai đại trà và thường xuyên. Ví dụ, để truyền tải thông điệp về tác hại rượu bia, học sinh có thể đóng kịch thông qua hình tượng nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao - Thầy Nguyễn Quang Hưng (Hiệu trưởng Trường THPT Phan Châu Trinh, TP Đà Nẵng)